Σε μια ανασκαφή στην Αμφίπολη βρέθηκαν πολλοί αμφορείς που είχαν προφανώς κρασί. Κατα την περιγραφή της αρχαιολόγου ξεχωρίσαμε μέρος του κειμένου με ιδαίτερο ενδιαφέρον.
Amphipolis.gr | Εμπόριο οίνου στην αρχαία Αμφίπολη
Έτος: 2015
Amphipolis.gr | Ντόροθι Κινγκ: «Θέλω τα Ελγίνεια στην Αθήνα, σαν ένα μεσαίο δάχτυλο υψωμένο προς τους Τζιχαντιστές»
Μιλά για τις πιθανότητες της Ελλάδας για επιστροφή των αρχαιοτήτων, την Αλαμουντίν και την κόντρα με Βενιζέλο
Το όνειρο της ζωής της -στην παρούσα φάση, τουλάχιστον- όπως το εκθέτει η ίδια η Ντόροθι Κινγκ «έχει να κάνει με διάφορα εγχειρήματα, τα οποία καταλήγουν σε μία συνισταμένη εναντίον του φονταμενταλισμού και κάθε είδος φανατισμού. Θα ήθελα όλοι οι ειδικοί να παραδεχτούν τα λάθη που έχουν κάνει στις εκτιμήσεις τους για την Αμφίπολη, ότι δεν είναι ρωμαϊκό ή οτιδήποτε άλλο, είναι ένα ξεκάθαρα μακεδονικό μνημείο. Το οποίο, όποια και εάν ήταν η χρήση του, είναι τόσο μεγάλο και τόσο μεγαλοπρεπές ώστε δεν θα μπορούσε να έχει φτιαχτεί χωρίς την άδεια του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Κυρίως όμως θα ήθελα να δω τα γλυπτά του Παρθενώνα όλα μαζί στην Ελλάδα, σαν ένα μεγάλο μεσαίο δάχτυλο υψωμένο στους τζιχαντιστές και όλους όσοι προσπαθούν να καταστρέψουν την πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας. Νομίζω ότι η καλύτερη απάντηση στην πολιτισμική γενοκτονία στην οποία επιδίδονται οι Τζιχαντιστές είναι να δείξουμε πόσο περήφανοι είμαστε για την κουλτούρα μας. Και γι’ αυτό, μεταξύ άλλων λόγων, θα ήθελα να δω τα γλυπτά του Παρθενώνα να επιστρέφουν στην Αθήνα. Ναι, εντάξει, στο Βρετανικό Μουσείο τα προσέχουν, μπορεί κάποιος να τα μελετήσει, αλλά θα ήθελα να τα δω στην Αθήνα, υπό ένα καθεστώς μακροχρόνιου δανεισμού. Και, μεταξύ μας, δεν θα με πείραζε καθόλου εάν αυτός ο δανεισμός εξελισσόταν σε κάτι μόνιμο».
Ομως, την ίδια στιγμή που εκείνη εκθέτει το φιλελληνικό της όραμα, με πνεύμα που κινείται μεταξύ περιφρόνησης και φθόνου, οι επικριτές της αποκαλούν την Ντόροθι Κινγκ «αρχαιολόγο για το Sex & the City», «μπλόγκερ» κ.λπ κυρίως επειδή η εντατική παρουσία της στο twitter και στο προσωπικό της blog αντιμετωπίζονται σαν «καινά δαιμόνια» και θεωρούνται μέθοδοι παρέμβασης που απάδουν της επιστημονικής σοβαρότητας. Η υποτιθέμενη ελαφρότητα της Κινγκ τονίζεται επιπλέον από το γεγονός ότι είναι νέα, ξανθιά, φιλάρεσκη και αιωνίως χαμογελαστή, συστατικά μιας συνταγής που πολύ δύσκολα συνδυάζεται πχ με την ερμηνεία ενός μακεδονικού ταφικού συνόλου όπως αυτό του Τύμβου Καστά της Αμφίπολης.
Στα κείμενά της η Ντόροθι Κινγκ προτιμά να διανθίζει τον επιστημονικό της λόγο με πινελιές χιούμορ, να προκαλεί με δηκτική ειρωνία τους Σκοπιανούς και τις παράλογες, όπως η ίδια τις θεωρεί διεκδικήσεις τους στη Μακεδονία, να επαινεί τον Γιάνη Βαρουφάκη ή να περιπαίζει δημοσίως τον διευθυντή του Βρετανικού Μουσείου ο οποίος σνομπάρει επιδεικτικά τα ελληνικά αιτήματα για τον επαναπατρισμό των γλυπτών του Παρθενώνα.
Τα γλυπτά του Παρθενώνα
Πολυπράγμων, κοσμοπολίτισσα και εκ γενετής πολυπολιτισμική (γεννήθηκε από Αμερικανούς γονείς Πολωνοεβραϊκής καταγωγής στο Λονδίνο, μεγάλωσε μεταξύ Βρετανίας, Γαλλίας, Πολωνίας, ΗΠΑ και Μαρόκου), η αντισυμβατική Ντόροθι Κινγκ δεν συνιστά συνηθισμένη περίπτωση μιας δημόσια εκτεθειμένης προσωπικότητας.
Το παράδοξο είναι, δε, ότι όσο περισσότερο μιλά κάποιος μαζί της, τόσο περισσότερο πυκνώνει το μυστήριο που την περιβάλλει. Η ζωή της Κινγκ είναι περιπετειώδης, η περιπλάνησή της στην υδρόγειο συνεχής, τα ενδιαφέροντά της πολλά και ποικίλα -ακόμη και οι απόψεις της μεταστρέφονται, όπως συνέβη με τα γλυπτά του Παρθενώνα: Παλαιότερα ήταν πεπεισμένη ότι «μια χαρά είναι στο Βρετανικό Μουσείο», σήμερα κάνει ό,τι μπορεί για να πιέσει τους Βρετανούς να εμπιστευτούν τους Ελληνες ώστε να υπάρξουν αμοιβαίοι δανεισμοί αρχαιοτήτων. Θεωρεί ότι η νομική διεκδίκηση, όπως και η διαμεσολάβηση της ΟΥΝΕΣΚΟ, είναι μια αδιέξοδη επιλογή: «Για να είμαι ειλικρινής, δεν είμαι ιδιαίτερα αισιόδοξη ότι με τον νυν διευθυντή του Βρετανικού Μουσείου, τον Νιλ ΜακΓκρέγκορ μπορεί να υπάρξει πρόοδος, είναι αμετακίνητος στις απόψεις του. Κάνει διάφορες διαρροές στις εφημερίδες αντί να συζητήσει το ζήτημα του δανεισμού. Από αυτή την άποψη δεν νομίζω ότι μπορεί να γίνει κάτι. Γνωρίζω όμως ότι υπάρχουν Βρετανοί βουλευτές που στηρίζουν την ελληνική πλευρά. Και όπως εξακολουθεί να λέει το Βρετανικό Μουσείο, τα γλυπτά του Παρθενώνα δεν είναι δική του ιδιοκτησία, τα αρχαία ανήκουν στον βρετανικό λαό. Επομένως, θεωρώ ότι η ελληνική πλευρά δεν πρέπει να χάνει το χρόνο της με αιτήματα κ.λπ, αλλά να πιέσει πολιτικά, να επιτύχει ενδεχομένως μια πράξη που θα έχει την κύρωση του κοινοβουλίου, (private members bill), μια τροπολογία σε νομοσχέδιο κ.ο.κ.
Ως άτομο, μόνη μου, δεν μπορώ να κάνω τίποτα για να βοηθήσω -και κανείς δεν μπορεί. Από την άλλη, όμως, γνωρίζω ότι υπάρχουν κάποιοι κύκλοι ανθρώπων στο Λονδίνο που τους αρέσει να συζητούν για θέματα πχ όπως τα γλυπτά του Παρθενώνα. Θα πρέπει να περάσουν στο επόμενο στάδιο και να αρχίσουν να δρουν. Μια τροπολογία, κάτι που γίνεται συνέχεια στη Βρετανία, θα είναι το πρώτο βήμα. Χρειάζεται επίσης όμως και μια σωστή πρόταση, όχι, κατά τη γνώμη μου σε ό,τι αφορά το νομικό σκέλος, αλλά προσφέροντας ανταλλάγματα. Δεν το λέω μόνο εγώ, το λένε και άλλοι, με δανεισμό από την Ελλάδα εκθεμάτων που θα μπορούσαν να γεμίσουν τον κενό χώρο που θα άφηναν τα μάρμαρα του Παρθενώνα. Κανείς δεν θα έλεγε ‘όχι’ σε μια έκθεση στο Βρεανικό Μουσείο για τους Ολυμπιακούς αγώνες, πόσο μάλλον κατά τη διάρκεια μιας ολυμπιακής χρονιάς. Το ίδιο θα ίσχυε για εκθέματα από τη Βεργίνα. Σε αυτή την περίπτωση θα κέρδιζαν και οι δύο πλευρές, είναι win-win.
Τα αντικείμενα αυτά θα συνεχίσουν να λειτουργούν σαν πρεσβευτές για την Ελλάδα και τον ελληνικό πολιτισμό, ακριβώς όπως τα μάρμαρα του Παρθενώνα λειτούργησαν μόλις είχαν φτάσει από την Ελλάδα. Γιατί, επί του παρόντος ο Νιλ ΜακΓκρέγκορ καπηλεύεται αυτή την ‘πολιτισμική διπλωματία’, κάτι για το οποίο το βρετανικό υπουργείο εξωτερικών δεν έχει ιδέα. Για την ακρίβεια, γνωρίζω ότι το υπουργείο εξοργίστηκε με τον δανεισμό των αρχαιοελληνικών αντικειμένων από το Βρετανικό Μουσείο σε εκείνο του Ερμιτάζ στη Ρωσία, μόνο και μόνο επειδή ο ΜακΓκρέγκορ είναι φίλος με τον διευθυντή του Ερμιτάζ. Δεν ενεπλάκη η βρετανική κυβέρνηση, έγινε σε επίπεδο μουσείων, ανάμεσα στον ΜακΓκρέγκορ και τους φίλους του».
Η μεσολάβηση της ΟΥΝΕΣΚΟ και η Αμάλ Αλαμουντίν
Οι Βρετανοί έχουν απορρίψει επισήμως την έκκληση της ΟΥΝΕΣΚΟ για την ευνοϊκή αντιμετώπιση του ελληνικού αιτήματος σχετικά με την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα. Σύμφωνα με την Ντόροθι Κινγκ αυτό ήταν εξ αρχής αναμενόμενο: «Η ΟΥΝΕΣΚΟ δεν έχει καμία ισχύ ώστε να επιβάλει το ρόλο της ως μεσολαβητή. Οι άνθρωποί της είναι γραφειοκράτες, αυτό είναι όλο, που απλώς κάνουν αδιάκοπες συσκέψεις και συζητούν για το τι θα μπορούσε να γίνει. Η άποψή μου είναι ότι ο ορθός δρόμος είναι ο μακροχρόνιος δανεισμός, παραμερίζοντας τα ζητήματα ιδιοκτησίας. Είναι πολιτιστική ιδιοκτησία ολόκληρης της Ευρώπης, ας το αφήσουμε εκεί.
Στη θέση των Ελλήνων δεν θα έκανα τίποτα, θα άφηνα τον ΜακΓκρέγκορ να κάνει ό,τι κάνει, γιατί οι άνθρωποι που τον στήριζαν πριν από 10-12 χρόνια, τώρα απλώς σιωπούν. Θα έλεγα να μην ανησυχείτε για 1-2 χρόνια, πριν δηλαδή τελειώσει η θητεία του ΜακΓκρέγκορ. Και τότε, θα κατέθετα δημόσια την πρόταση για τον αμοιβαίο δανεισμό, διότι μόνο έτσι το Βρετανικό Μουσείο δεν θα μπορέσει να το χειραγωγήσει όπως θέλει εκείνο.
Γνωρίζω ότι η Αμάλ Αλαμουντίν εξακολουθεί να εργάζεται στην υπόθεση, αλλά με ιδιωτική χρηματοδότηση -και νομίζω ότι αυτό είναι το σημαντικό, πέρα από τις υπηρεσίες της Αμάλ: Το ότι υπάρχουν Ελληνες του εξωτερικού, ενδεχομένως με οικονομική επιφάνεια, που θα ήταν πρόθυμοι να υποστηρίξουν μια προσπάθεια για τον αμοιβαίο δανεισμό των γλυπτών του Παρθενώνα, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι είναι εφικτός. Νομίζω ότι το κοινό θα ενθουσιαζόταν με την ιδέα μιας έκθεσης με αντικείμενα από τον Παρθενώνα. Γιατί τα μουσεία, ούτως ή άλλως, δεν βασίζονται στην ιδέα της ιδιοκτησίας των εκθεμάτων τους, αλλά στον εκπαιδευτικό στόχο, στη διάδοση του πολιτισμού».
Η κόντρα με τον Ευάγγελο Βενιζέλο
Όσο αποκαλύπτεται σε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη, τόσο πληθαίνουν τα ερωτηματικά για το ποια πραγματικά είναι η Ντόροθι Κινγκ. Για παράδειγμα, το μεγαλύτερο μέρος του κοινού αγνοεί ότι η σχέση της με την Ελλάδα περιλαμβάνει επεισόδια πολύ παλαιότερα από το «σήριαλ Αμφίπολη» του περσινού καλοκαιριού. Ηδη από το 2001 η Ντόροθι είχε συγκρουστεί με τον τότε υπουργό Πολιτισμού κ. Ευάγγελο Βενιζέλο για το κωπηλατοδρόμιο του Σχινιά: «Βρισκόμουν σε συνάντηση με έναν Ελληνα δημοσιογράφο, ο οποίος έτυχε να μιλά με τον Βενιζέλο στο τηλέφωνο» διηγείται η ίδια στο Πρώτο ΘΕΜΑ. «Μου πέρασε το κινητό ώστε να του μιλήσω απευθείας. Του είπα ότι το κωπηλατοδρόμιο κακώς σχεδιαζόταν να ανεγερθεί ακριβώς στον σημείο όπου είχε δοθεί η μάχη του Μαραθώνα.
Οι αντιρρήσεις του υπουργού μού ακούστηκαν κάπως αστείες, για εμένα όμως παρέμενε ακατανόητο το πώς τη μία χρονιά όλοι οι τουριστικοί οδηγοί ανέφεραν την περιοχή σαν έναν ιδιαίτερα σημαντικό αρχαιολογικό χώρο και όταν αυτό δεν εξυπηρετούσε πλέον, το εξαφάνισαν. Εκείνη την εποχή δεν μπορούσα να κάνω κάτι περισσότερο από το να χρησιμοποιήσω όση επιρροή διέθετα ώστε να υπάρξει ένα σχετικό δημοσίευμα στους New York Times και να διοργανώσω μια πικετοφορία διαμαρτυρίας έξω από το ξενοδοχείο όπου διέμενε στο Λονδίνο ο κ. Βενιζέλος. Ηταν μικρά πράγματα, αλλά όχι ασήμαντα. Γιατί σε πενήντα χρόνια από τώρα μπορεί κανείς να μην θυμάται την Ολυμπιάδα της Αθήνας, ο Μαραθώνας όμως θα είναι πάντα ο Μαραθώνας, το πεδίο μιας ιστορικής σημασίας μάχης».
Στην επίδειξη μόδας για την Αμφίπολη
Χάριν της Αμφίπολης και της φρενίτιδας γύρω από την ανασκαφή, η Ντόροθι Κινγκ έγινε αίφνης διάσημη στην Ελλάδα -και όχι μόνο, εκφράζοντας απόψεις και ερμηνείες οι οποίες κατά κανόνα εκνεύριζαν την υπόλοιπη κοινότητα των αρχαιολόγων. Και αυτό ήταν παράξενο, διότι τα σχόλια της Ντόροθι, αντικειμενικά και όπως αποδείχθηκε εκ των υστέρων από την ίδια την αρχαιολογική έρευνα, ήταν πολύ πιο εύστοχα, ορθολογικά και τεκμηριωμένα από πολλές τολμηρές θεωρίες που πρότειναν καταξιωμένοι επιστήμονες οι οποίοι γνωμοδοτούσαν επί καθημερινής βάσης για το μνημείο. Πιθανώς αυτό που ενόχλησε το αρχαιολογικό κατεστημένο δεν είναι η σοβαρότητα των λόγων, αλλά η φαινομενική ελαφρότητα της προσέγγισης: Η Ντόροθι Κινγκ μιλά με την ίδια ευκολία για την αρχαιοελληνική γλυπτική, την μακεδονική τέχνη -αλλά και τα οπίσθια της Κιμ Καρντάσιαν. Κυνηγά απηνώς την αρχαιοκαπηλία σε όλο τον κόσμο μέσω του μηχανισμού lootbusters.com που η ίδια έχει δημιουργήσει, ενώ ταυτόχρονα παρακολουθεί ανελλιπώς τις νέες τάσεις στην υψηλή ραπτική. Και ακριβώς επειδή το προσωπικό της «περιτύλιγμα» ως αρχαιολόγου δεν θα μπορούσε να απέχει περισσότερο από το στερεότυπο της αφοσιωμένης θεραπαινίδος της επιστήμης η οποία παραμελεί ολοκληρωτικά τον εαυτό της και την εμφάνισή της, η «ανάλαφρη» Ντόροθι βρέθηκε πριν από λίγες ημέρες στην Αθήνα, υποτίθεται για να λάβει μέρος σε μια επίδειξη μόδας -και μάλιστα ως VIP μοντέλο, εφόσον το θέμα και η βασική επιρροή της συγκεκριμένης κολεξιόν ήταν η Αμφίπολη και τα ανασκαφικά ευρήματα (Σφίγγες, «Καρυάτιδες» κ.ο.κ).
Τελικά όμως η γρίπη κράτησε την Ντόροθι Κινγκ κλεισμένη στο δωμάτιο του ξενοδοχείου της, γεγονός που προκάλεσε εξίσου μεγάλο ντόρο με το εάν εμφανιζόταν κανονικά στην πασαρέλα της Athens Xclusive Designers’ Week. Η Ντόροθι εξηγεί ότι «νομίζω ότι είναι υπέροχο που η Αμφίπολη αποτελεί πηγή έμπνευσης για τόσους πολλούς και διαφορετικούς ανθρώπους. Η απουσία μου δεν είχε να κάνει με τη σχεδιάστρια, την Ελένη Κυριάκου η οποία φτιάχνει πολύ ωραία ρούχα, είναι νέα και ταλαντούχα. Απλώς αρρώστησα, είχα πυρετό και δεν σηκώθηκα από το κρεβάτι, έπεσα σε λήθαργο. Βέβαια, για να είμαι ειλικρινής, δεν ξέρω εάν δεν ήμουν άρρωστη εάν θα ανέβαινα στην πασαρέλα, μάλλον δεν θα ένιωθα άνετα. Είμαι μια μεσήλικη γυναίκα και τα έχω καλά με τον εαυτό μου, αλλά νομίζω ότι έγινε κάποια παρεξήγηση, στην πραγματικότητα ποτέ δεν ήθελα να είμαι στην πασαρέλα, απλώς τελικά είπα ‘δεν βαριέσαι, πάμε κι ό,τι γίνει’. Την ίδια στιγμή, όμως, δεν είχα καταλάβει ότι θα στηνόταν ένα μιντιακό τσίρκο γύρω από την επίδειξη. Στην Αθήνα θα ερχόμουν ούτως ή άλλως, πρώτον επειδή λατρεύω την πόλη, δεύτερον γιατί ήθελα να βρεθώ με μία από τις κολλητές μου -είναι ηθοποιός και παίζει στο ‘Ουζερί Τσιτσάνης’- και τρίτον για να χαρτογραφήσω σημεία ενδιαφέροντος για ένα επερχόμενο ιατρικό συνέδριο. Ο στόχος μου είναι, όσοι έρθουν στην Αθήνα με την αφορμή του συνεδρίου να τους αρέσει όσο μου αρέσει εμένα και να ξανάρθουν με τις οικογένειες, τους φίλους τους κ.λπ.
Η μόδα και η αρχαιολογία -απλώς έτσι είμαι εγώ, δεν είμαι ‘αρχαιολόγος-Sex & the City’, καμία σχέση. Συνήθως ντύνομαι πολύ απλά, η μόδα όμως μου αρέσει, την παρακολουθώ. Η μόδα είναι επιχείρηση και αυτό που δεν πρέπει να ξεχνάμε είναι ότι, επειδή η μόδα απευθύνεται κυρίως στις γυναίκες, τείνουμε να την υποτιμούμε. Στους άντρες θεωρείται φυσιολογικό να έχουν ακριβά, γρήγορα αυτοκίνητα, ενώ οι γυναίκες υποτίθεται ότι είμαστε ‘ελαφρές’ και ‘ασόβαρες’ όταν ασχολούμαστε με τη μόδα».
Μια αναγεννησιακή γυναίκα
Η Δρ.Ντόροθι Λουίζ Βικτόρια Λομπέλ Κινγκ ζει μόνιμα στο Λονδίνο και ασχολείται κυρίως με την αναχαίτιση της αρχαιοκαπηλίας, αποκαλύπτοντας ότι συγκεκριμένα αντικείμενα που πωλούνται σε συλλέκτες στην πραγματικότητα είναι κλεμμένα από μουσεία, συλλογές κ.λπ. Η Ντόροθι Κινγκ έχει διδακτορικό στην αρχαιολογία, ένα πεδίο που για την ίδια συνιστά κάτι πολύ περισσότερο από επιστήμη. Εχει δημιουργήσει μια τράπεζα δεδομένων βάσει της οποίας αναγνωρίζει πολλά από τα προϊόντα αρχαιοκαπηλίας που διακινούνται στην παγκόσμια αγορά. Προσφέρει τις υπηρεσίες της αφιλοκερδώς, υπό προϋποθέσεις δέχεται χορηγίες, η οργάνωση lootbusters.com όμως βασίζεται στην προσπάθεια ενός εκτενούς δικτύου εθελοντών -με πρώτη την ίδια την Ντόροθι Κινγκ: «Χρειάζεσαι μόνο καλή θέληση, όχι χρήματα. Εμείς προσπαθούμε να σταματήσουμε την αρχαιοκαπηλία καθιστώντας αδύνατη την πώληση των εκάστοτε αντικειμένων. Μιλάω με τους συλλέκτες και δεν θίγω καθόλου το ηθικό ζήτημα, απλώς τους λέω ότι, εάν αγοράσουν κάτι που θεωρείται χαμένο επί 10-15 χρόνια, εγώ μπορώ να αποδείξω ότι είναι προϊόν αρχαιοκαπηλίας.
Και αν γίνει αυτό, τότε θα χάσουν όλα τα χρήματα που έδωσαν για να το αποκτήσουν. Συνήθως μου λένε ‘α, δεν το είχα σκεφτεί έτσι’. Και σταματούν την αγοραπωλησία». Η Ντόροθι Κινγκ λέει ότι συνεργάζεται με πολλούς κρατικούς φορείς ανά τον κόσμο, ακόμη και με την Τουρκία -όχι όμως με την Ελλάδα: «Το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού δεν δημοσιοποιεί στοιχεία, φωτογραφίες κ.λπ των αντικειμένων που έχουν κλαπεί από τα μουσεία της χώρας. Υπάρχουν χιλιάδες αρχαιοελληνικά αντικείμενα που διακινούνται στην αγορά, χωρίς όμως επίσημα στοιχεία, κανείς δεν γνωρίζει ότι είναι κλεμμένα».
Προτού αποδυθεί σε αυτή την, κάπως ρομαντική -αν και αποτελεσματική- σταυροφορία κατά της αρχαιοκαπηλίας, η Ντόροθι Κινγκ είχε αναλάβει την κηδεμονία του μικρότερου αδελφού της και ενώ εκείνη ήταν μόλις 18 ετών, συμμετείχε ως αρχαιολόγος σε ανασκαφές στη Σπάρτη, κατόπιν -και έως ότου συνειδητοποιήσει ότι δεν της ταιριάζει η ρουτίνα ενός γραφείου- εργάστηκε για λίγο ως ασκούμενη στον οίκο δημοπρασιών Sotheby’s. Εν συνεχεία προσέφερε ως εθελόντρια τις υπηρεσίες της στην έρευνα, ενημέρωση και εφαρμογή του εμβολίου κατά του AIDS, ενώ προ δεκαετίας περίπου διετέλεσε μέλος μιας επιτροπής ειδικών συμβούλων της κυβέρνησης Τζορτζ Μπους Τζούνιορ για τις αρχαιότητες «ευαίσθητων» χωρών της Ασίας και της Μέσης Ανατολής: «Ποτέ δεν με ενθουσίαζε η πολιτική» λέει η Ντόροθι Κινγκ «αλλά σκέφτηκα ότι αντί να διαμαρτύρομαι, καλύτερα να προσπαθήσω να κάνω κάτι καλό. Πρότεινα να ενεργοποιήσουμε τους ντόπιους στο Αφγανιστάν να προστατέψουν την κληρονομιά τους, δίνοντας έμφαση στην προ Ταλιμπάν ιστορία του τόπου. Στη θεωρία αυτό ήταν καλό, γιατί το Αφγανιστάν έχει τεράστια πολιτιστική κληρονομιά, αλλά στην πράξη ο στρατός δεν πρόσφερε την κάλυψη που έπρεπε και, δυστυχώς, τέσσερις αρχαιολόγοι έχασαν τη ζωή τους».
Το βιβλίο που δεν γράφει
Κάπου ενδιάμεσα σε όλες τις προηγούμενες δραστηριότητές της, η Ντόροθι Κινγκ μετείχε σε αρχαιολογικά συνέδρια, έδωσε πάμπολλες ομιλίες σε διάφορα μέρη του κόσμου, αποπειράθηκε να κάνει οικογένεια -αλλά ατύχησε, καθώς ο σύζυγός της απεβίωσε και δημοσίευσε ένα βιβλίο για τα Ελγίνεια τις θέσεις του οποίου σήμερα έχει αποκηρύξει. Και, όχι, δεν γράφει βιβλίο για την Αμφίπολη: «Αυτό που έκανα ήταν να διαδώσω ότι γράφω βιβλίο -έχω τελειώσει, μάλιστα και ένα κεφάλαιο, επίτηδες- ελπίζοντας ότι αυτό θα διαδοθεί στον διεθνή εκδοτικό χώρο και έτσι θα αποθαρρυνθούν άλλοι να γράψουν για την Αμφίπολη. Γιατί οι μόνοι που δικαιούνται να εκδώσουν ένα έργο σχετικά με το μνημείο, είναι οι πραγματικοί ήρωες της ανασκαφής, η κα Κατερίνα Περιστέρη, ο αρχιτέκτων κ. Μιχάλης Λεφαντζής και ο πολιτικός μηχανικός κ. Δημήτρης Εγγλέζος μαζί με τους συνεργάτες τους. Αυτοί κράτησαν το μνημείο όρθιο, χάρη σε αυτούς αποκαλύφθηκε. Για εμένα η Αμφίπολη είναι πιο συναρπαστική ακόμη και από την Βεργίνα, γιατί στις Αιγές είχαμε τα χρυσά ευρήματα, ήταν προφανές ότι επρόκειτο για ένα βασιλικό νεκροταφείο. Στην Αμφίπολη προσπαθούμε να αποκωδικοποιήσουμε αυτό που βλέπουμε, την ενδεχόμενη σύνδεση με την μακεδονική δυναστεία κ.λπ.
Ομως πριν από όλα θα ήθελα να διαβάσω ένα βιβλίο γραμμένο από τους ανασκαφείς, που να εξηγεί στο κοινό τα καθέκαστα της εργασίας τους, όχι το εάν ήταν θαμμένη εκεί η Ολυμπιάδα ή ο Μέγας Αλέξανδρος -που δεν θα μπορούσαν να είναι. Πάντα έλεγα ότι τα μεγάλα ονόματα θα πρέπει να κρατηθούν μακριά από την ανάλυση. Η Αμφίπολη είναι το πιο συναρπαστικό γεγονός που έχει υπάρξει στην Ελλάδα τον τελευταίο καιρό -εκτός ίσως από τις εκλογές του Ιανουαρίου. Ηταν ατυχές το ότι η ανασκαφή έμπλεξε τόσο πολύ με την πολιτική, αλλά νομίζω ότι τα πράγματα θα ηρεμήσουν. Ισως για την υπερβολική προβολή να φταίει το ότι σήμερα υπάρχει το ίντερνετ και τα social media που διογκώνουν τα πάντα. Πάντως, είναι η πρώτη ανασκαφή που είδα ποτέ με συνεχείς συνεντεύξεις τύπου, υπήρχε τεράστια λαιμαργία στην Ελλάδα για ειδήσεις σχετικά με την πρόοδο της αρχαιολογικής εργασίας, υπήρχε το μυστήριο, αλλά τελικά ήταν κάτι πραγματικά θαυμάσιο που ο κόσμος βρήκε ενδιαφέρον στην αρχαιολογία και την μακεδονική ιστορία».
Στην προβολή της Αμφίπολης, η Ντόροθι Κινγκ χρωστά, υπό οιανδήποτε έννοια, μεγάλο μέρος της δικής της προβολής -αν και αυτό ξύπνησε το μίσος των Σκοπιανών εναντίον της: «Οι απαιτήσεις τους στερούνται σοβαρότητας, στο κάτω-κάτω μόνο ένα μικρό κομμάτι αυτής της χώρας είχε καταληφθεί από τους Μακεδόνες. Ομως, το ίδιο είχε συμβεί και στο Αφγανιστάν όπως και πολλές άλλες χώρες. Υπήρξαν κάποιοι μεμονωμένοι που έγραφαν άσχημα πράγματα για εμένα στα social media, όπως εκείνος που με απεκάλεσε ‘Ελληνίδα πόρνη’. Του απάντησα ‘καλύτερα Ελληνίδα παρά Σκοπιανή πόρνη’».
http://www.protothema.gr
Amphipolis.gr | The discovery of the mysterious sunken city of Heraklion
It was believed to be a mythical city, until of course it was actually discovered. Some believe that its discovery changed history as we know it forever. The ancient city of Heraklion was known to many ancient Greek philosophers, among them Herodotus, who referred to this ancient city in numerous of his writings, although the existence of this city wasn’t proven until the nineteenth century. With the discovery of Heraklion, countless enigmas were solved and we managed to learn so much more about our past through this ancient city.
As most of the incredible discoveries, this too was made by accident when marine archaeologist Franck Goddio was looking for warships that sank during the Battle of the Nile in 1798 that belonged to Napoleon along the coast of Alexandria, and just when he thought that there was nothing down there, he came across one of the most important discoveries a marine archaeologist can make.
Among the Egyptians and Greek, the city was referred to as Heraklionpor Thonis. It was believed to have been a prosperous empire between the seventh century BC and the eight century AD. The location of the city was just off the coast of Alexandria in the Aboukir Bay.
The importance of ancient Heraklion
Just like many other cities and legendary empires, Heraklion vanished without a trace, and thousands of years later, its treasures rose out of the water as millions watched the amazing discovery bring back Heraklion to life. Among the items found there were giant statues of the ancient Egyptian goddess Isis, Hapi and figures of a mysterious and unknown Egyptian Pharaoh, all of them were found in a surprisingly good condition. Hundreds of smaller statues were also discovered that once belonged to the of Cleopatra. Dozens of religious artifacts ere found that belonged to supreme gods of ancient Egypt such as Isis, Osiris and Horus. Underwater archaeologists also came across several sarcophagi with the mummified remains of animals sacrificed to Amun-Gereb, the supreme god of the Egyptians. But perhaps the most important of the discoveries are the numerous pillars with inscriptions and hieroglyphics, that are according to archaeologists in excellent condition.
Researchers have managed to identify the main sections of this ancient sunken city, golden plates with records in Greek language speaking of Ptolemy III (282-222 a. C), who restored the shrines and/or temples dedicated to Hercules. A black granite stele was also discovered almost intact; researchers managed to learn that Heraklion was the Greek name of this ancient city, but for ancient Egyptians, the city was called Thonis. Historians believe that the ancient city of Heraklion was located in a strategic place that connected the peninsula. Researchers have discovered numerous docks and ancient anchors.
For Pharaohs of ancient Egypt Thonis, as it was referred to, was considered as the main port due to its geographical position. It was there, where trade was mainly done, and where visitors form Greece and other countries sailed to. Archaeologists have found over six hundred antique anchors of various shapes and over sixty shipwrecks dating from the sixth to the second century BC. According to Goddio, ancient sailors would throw their anchors into the water after long journeys as offerings to the gods.
Goddio discovered numerous statues, among those, near the shrine dedicated to Osiris, a large number of artifact were found made out of pink granite. Other objects and statues were also found, but the once that caught the attention of archaeologists were three colossal statues made out of pink granite, depicting a king, a queen and the god of fertility, abundance and the Nile flooding. This demonstrates the great importance the temple once had in ancient Heraklion.
Another one of the objects found holding important significant was a stele made out of pink granite, with bilingual writings describing the ideological significance that the sanctuary of Heraklion had under the Ptolomaic reign.
Did Heraklion vanish just like Atlantis?
Well, many large cities just like Heraklion, Alexandria and Canoups were destroyed by catastrophic natural disasters. Researchers from the University of Cambridge conducted a study of the mediterranean tectonic plates and discovered that a geological fault could have caused a great earthquake and tsunami in the year 365 AD. According to scientists, the earthquake that struct the region in the past could happen again since they calculated that due to the geological features, the region is prone to catastrophic earthquakes every 800 years.
The fate of Heraklion was shared by other ancient cities that suffered similar catastrophes hundreds or thousands of years ago, some of them are the ancient city of Alexandria, founded by Alexander the Great in 331 BC and the ancient city of Canopus.
Just like this city was discovered by chance, marine archaeologists will perhaps, one day, also find the legendary city/continent of Atlantis, who might be located somewhere under water, waiting to come to life once again, winning over history and archaeology for good.
Image source: ©Franck Goddio/Hilti Foundation, photos: Christoph Gerigk
http://www.ancient-code.com
Amphipolis.gr | Οι Αλεξάνδρειες του Αλεξάνδρου
Οι Αλεξάνδρειες που ίδρυσε ο Αλέξανδρος
Α. Οι Συνολικά Αναφερόμενες Αλεξάνδρειες
1 Η Αλεξάνδρεια στην Θράκη. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο κτίσθηκε το 339 π.Χ, κατά την εκστρατεία και την νίκη του Αλεξάνδρου επί των Μαίδων (σημ. περίπου στον σημερινό Νομό ΄Εβρου).
2 Η Αλεξάνδρεια στον Μέλανα Κόλπο στην Θράκη. Οικοδομήθηκε το 334 π.Χ, όταν διήλθε ο Αλέξανδρος με την Στρατιά οδεύοντας προς την Ασία.
3 Η Αλεξάνδρεια στην Τρωάδα. Οικοδομήθηκε στην παραλία της Τρωάδος μετά την νίκη στον Γρανικό ποταμό ( σημ. στην σημερινή Τουρκία απέναντι περίπου από την νήσο Σάμο).
4 Η Αλεξάνδρεια στην Λάτμω της Καρίας. Για αυτή δεν υπάρχουν άλλα στοιχεία. ΄Ισως είναι η πόλη της Καρίας Αλίνδα, όπου κατέφυγε η βασίλισσα Άδα, η οποία και την παρέδωσε στον Αλέξανδρο.
5 Η Αλεξάνδρεια στην Ισσό – Κιλικία. Οικοδομήθηκε το 333 π.Χ, μετά την νίκη στην Ισσό (σημ. σημερινή Αλεξανδρέττα στην Τουρκία απέναντι από την Κύπρο).
6 Η Αλεξάνδρεια στην Αίγυπτο. Με την παράδοση της Αιγύπτου τον Δεκέμβριο του 332 π.Χ, ο Αλέξανδρος επέλεξε την τοποθεσία για να οικοδομηθεί το μεγαλύτερο – όπως το οραματιζόταν – εμπορικό κέντρο της Ανατολικής Μεσογείου. Τα σχέδια για την οικοδόμησητης μεγαλοπρεπέστερης από όλες της Αλεξάνδρειες τα ανέθεσε στον κορυφαίο αρχιτέκτονα της εποχής του. τον Δεινοκράτη. Η οικοδόμηση άρχισε το 331 π.Χ (σημ. σημερινή Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου).
7 Η Αλεξάνδρεια στην Κύπρο. Ιδρύθηκε το 331 π.Χ στην Δυτική Κύπρο, από τον βασιλέα των Σόλων Πασικράτη, ή τον γιό του Νικοκλή.
8 Η Αλεξάνδρεια στην Ασσυρία – Άρβυλα/Γαυγάμηλα. Ιδρύθηκε το 331 π.Χ μετά την νίκη στα Γαυγάμηλα.
9 Η Αλεξάνδρεια στην Παρθυηνή ή Αλεξανδρούπολις. Οικοδομήθηκε το 330 π. Χ, σε τοποθεσία κοντά στην σημερινή πόλη Σαχρούντ. Σε ποια χώρα……….
10 Η Αλεξάνδρεια Στην Αρεία / Αρεία. Οικοδομήθηκε το 320 π.Χ, 200 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά από τα Αρτακόανα, όπου σήμερα ευρίσκεται η πόλη Χεράτ στο Δυτικό Αφγανιστάν.
11 Η Αλεξάνδρεια στην Γεδρωσία. Ιδρύθηκε το 330 π.Χ, όταν ο Αλέξανδρος πέρασε με την στρατιά του στην Γεδρωσία.
12 Η Αλεξάνδρεια στην Αραχωσία. Ιδρύθηκε το 330 π.Χ μετά την υποταγή της Αραχωσίας, στην σημερινή πόλη Κανδαχάρ στο ανατολικό Πακιστάν.
13 Η Αλεξάνδρεια στον Καύκασο / Παραπαμισάδες. Οικοδομήθηκε το 329/8 π.Χ στην μεσημβρινή κλιτύ του όρους Παροπαμίσου, που ονομαζόταν Ινδικός Καύκασος. Σημερινό χωριό Μπεγράμ του Αφγανιστάν, 40-50 μίλια βορειοανατολικά της πρωτεύουσας Καμπούλ.
14 Η Αλεξάνδρεια στην Βακτριανή / Βάκτρα. Πρόκειται για την Άορνο Πέτρα της Βακτριανής, που την άνοιξη του 329 π.Χ την έκανε βάση για τις πιο πέρα εξορμήσεις τους και την ανοικοδόμησε. Σήμερα είναι η πόλη Καραβολάκ, νότια στην σημερινή περιφέρεια του Κουντούζ, στο Αφγανιστάν.
15 Η Αλεξάνδρεια στον Ιαξάρτη / Τάναϊ. Λεγόταν και Εσχάτη και Αλεξανδρέσχατα. Κτίστηκε στα όρια της Σογδιανής το 329 π.Χ
16 Η Αλεξάνδρεια στην Μακαρήνη.
17 Η Πρώτη Αλεξάνδρεια στον Ώξο.
18 Η Δεύτερη Αλεξάνδρεια στον ΄Ωξο.
19 Η Αλεξάνδρεια στον Μάργο.
20 Η Αλεξάνδρεια στην Σογδιανή.
21 Η Βουκεφάλιος Αλεξάνδρεια ή Βουκεφάλια.
Β. Οι Βέβαιες Αλεξάνδρειες
1 Η Αλεξάνδρεια στην Λάτμω της Καρίας (το έτος 334 π.Χ)
2 Η Αλεξάνδρεια στην Ισσό της Κιλικίας (το έτος 333 π.Χ)
3 Η Αλεξάνδρεια στην Αίγυπτο (το έτος 331 π.Χ)
4 Η Αλεξάνδρεια στην Ασσυρία (το έτος 331 π.Χ)
5 Η Αλεξάνδρεια εν Αρείοις (το έτος 330 π.Χ)
6 Η Αλεξάνδρεια στην Αραχωσία ( το έτος π.Χ)
7 Η Αλεξάνδρεια στον Καύκασο ή στις Παραπαμισάδαις (το έτος 329 π.Χ)
8 Η Αλεξάνδρεια στα Βάκτρα (το έτος 329 π.Χ)
9 Η Αλεξάνδρεια στον Ιαξάρτη ή αλλοιώς η Εσχάτη (το έτος 329 π.Χ)
10 Η Αλεξάνδρεια του Μάργου (το έτος 328 π.Χ)
11 Η Αλεξάνδρεια των Σόγδων (το έτος 327 π.Χ)
12 Η Αλεξάνδρεια – Βουκεφάλεια (το έτος 326 π.Χ)
13 Η Αλεξάνδρεια στον Ακεσίνη (το έτος 326 π.Χ)
14 Η Αλεξάνδρεια στον Ινδό, ή η Αλεξάνδρεια Ωπιανή (το έτος 325 π.Χ)
15 Η Αλεξάνδρεια των Μουσικανών (το έτος 325 π.Χ)
16 Η Αλεξάνδρεια των Σωριανών ή η Πατταληνή Αλεξάνδρεια (το έτος 325 π.Χ)
17 Η Αλεξάνδρεια στους Ωρείταις (το έτος 325 π.Χ)
18 Η Αλεξάνδρεια στην Σουσιανή (το έτος 324 π.Χ)
19 Η Αλεξάνδρεια στην Βαβυλώνα στον Ευφράτη ποταμό (το έτος 324 π.Χ)
Γ. Οι Αμφισβητούμενες Αλεξάνδρειες
Οι αμφισβητούμενες Αλεξάνδρειες είναι:
1 Η Αλεξάνδρεια στην Σακαστηνή
2 Η Αλεξάνδρεια στην Ωξιανή
3 Η Αλεξάνδρεια στην Σογδιανή
4 Η Αλεξάνδρεια στην Μακαρήνη
5 Η Αλεξάνδρεια στους ΄Ωροις
6 Η Αλεξάνδρεια στην Καρμανία
7 Η Αλεξάνδρεια στην Κύπρω
8 Η Αλεξάνδρεια στην Θράκη στον Μέλανα Κόλπο (1)
Παραπομπές / Βιβλιογραφία:
(1) Χολέβας Κ. Ιωάννης : Τα Οικονομικά του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Σελίδες 116-121. Εκδόσεις ΠΕΛΑΣΓΟΣ. Αθήνα 1994.
http://safem.gr
Amphipolis.gr | Ο «τάφος της Ολυμπιάδας», η Μεγάλη Ιδέα του Σαμαρά και τα μυστικά κονδύλια
Μυστικοπάθεια, αποκλεισμός των αστυνομικών αρχών από την υπόθεση, λογικά άλματα και αυθαίρετα συμπεράσματα για την προέλευση των αρχαιοτήτων, ερασιτεχνικά λάθη στη διαχείριση της υπόθεσης και 1,2 εκατ. ευρώ, των οποίων η τύχη αγνοείται… Το 2009, αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες έδωσαν στην ΕΥΠ πληροφορίες ότι Ουκρανοί μαφιόζοι είχαν στην κατοχή τους έτοιμες προς πώληση περί τις 30 ελληνικές αρχαιότητες. Η ΕΥΠ ενημέρωσε αμέσως τον αρχηγό της ΕΛ.ΑΣ., το υπουργείο Πολιτισμού και τον τότε αρμόδιο υπουργό Αντώνη Σαμαρά. Την υπόθεση ανέλαβε να χειριστεί ο εξ απορρήτων του και σύμβουλός του, Χρύσανθος Λαζαρίδης, σε συνεργασία με την αρχαιολόγο «Κατερίνα», η οποία ήταν τότε διορισμένη στο γραφείο υπουργού και δεν ανήκε στους αρχαιολόγους του ΥΠΠΟ.
«Ο Λαζαρίδης με την “Κατερίνα” είχαν εγκατασταθεί στη σοφίτα του κτιρίου της Μπουμπουλίνας, απομονωμένοι από τους άλλους υπαλλήλους και κανείς δεν γνώριζε με τι ακριβώς ασχολούνται. Οι αρχαιολόγοι είχαν ονομάσει τη σοφίτα “γιάφκα”, καθώς ήταν μακριά από τα αδιάκριτα βλέμματα και επικρατούσε μεγάλη μυστικότητα», είπε αρχαιολόγος με μακρά θητεία στο κεντρικό κτίριο του υπουργείου.
Το περιβάλλον του Σαμαρά, με τη σύμφωνη γνώμη του γενικού γραμματέα Θοδωρή Δραβίλλα, αποφάσισε τότε να κρατήσει στεγανή την υπόθεση και να μην ενημερώσει (όπως είναι η συνήθης διαδικασία) το τμήμα Δίωξης Αρχαιοκαπηλίας της Ασφάλειας που είχε αποκτήσει τα περασμένα χρόνια σημαντική εμπειρία από διεθνή συνεργασία και είχε σημειώσει πολύ σημαντικές επιτυχίες στη δίωξη του διασυνοριακού εγκλήματος της αρχαιοκαπηλίας, όπως -μεταξύ πολλών άλλων- η υπόθεση του Μουσείου Getty, η υπόθεση «Shelby White» και φυσικά η πολύκροτη υπόθεση της Σχοινούσας (που για άγνωστους λόγους δεν έφτασε ποτέ στο ακροατήριο). Η «γιάφκα» επέλεξε να συνεργαστεί μόνο με την ΕΥΠ, καθώς αυτό θα διευκόλυνε τη στεγανότητα της υπόθεσης.
Οι πολιτικές εξελίξεις και οι πρόωρες εκλογές δεν επέτρεψαν να προχωρήσει η έρευνα. Η κυβέρνηση Καραμανλή παραιτήθηκε, οι εκλογές τον Οκτώβριο του 2009 ανέδειξαν νικητή τον Γιώργο Παπανδρέου και νέος υπουργός Πολιτισμού ανέλαβε ο Παύλος Γερουλάνος.
Με παρέμβαση του Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος επικαλέστηκε την υπόθεση της Ουκρανίας, παρέμεινε στην Μπουμπουλίνας η «Κατερίνα», ως χειρίστρια του επίμαχου φακέλου, η οποία διορίστηκε σύμβουλος και του νέου υπουργού. Παράλληλα, επανήλθε ως γενική γραμματέας του υπουργείου η Λίνα Μενδώνη, στενή συνεργάτιδα του Ευάγγελου Βενιζέλου που είχε υπηρετήσει επί υπουργίας του στην ίδια θέση (1999-2004).
Το 2010, η υπόθεση της Ουκρανίας αναθερμάνθηκε. Η «Κατερίνα» σε συνεργασία με τον «Ιακώβ», πληροφοριοδότη από τη Θεσσαλονίκη, και με τη συνδρομή της Κατεχάκη, όργωσε τη Βόρεια Ελλάδα προς αναζήτηση του τάφου από όπου θα μπορούσαν να προέρχονται οι ελληνικές αρχαιότητες που έφτασαν στα χέρια των Ουκρανών μαφιόζων. Κοριοί «άκουγαν» υπόπτους, πληροφοριοδότες ενεργοποιήθηκαν, οργανώθηκαν αποστολές στη Μακεδονία και τη Θράκη, αλλά δεν προέκυψε τίποτα αξιοποιήσιμο.
Μια εθνική υπόθεση
«Γνωρίζαμε ότι η συγκεκριμένη σύμβουλος του υπουργού έκανε ταξίδια, υπό καθεστώς μυστικότητας στη Βόρεια Ελλάδα, αλλά επισήμως μας κρατούσαν στο σκοτάδι. Αρχαιολόγος, στέλεχος της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης που συνεργαζόταν με την “Κατερίνα”, διέδιδε ότι “το υπουργείο δεν είχε εμπιστοσύνη στην Ασφάλεια” και ότι “δεν συνεργαζόμασταν όπως πρέπει”», είπε έμπειρος αστυνομικός που υπηρέτησε τότε στην Δίωξη Αρχαιοκαπηλίας της ΓΑΔΑ.
Αλλος αξιωματικός πρόσθεσε ότι «από το ΥΠΠΟ ζητούσαν επίμονα να μάθουν κάθε λεπτομέρεια για τις επιχειρήσεις της αστυνομίας, κάτι απολύτως ασυνήθιστο. Ηταν σαν να ήθελαν να υποκαταστήσουν τον ρόλο μας, να ποδηγετήσουν το τμήμα Δίωξης Αρχαιοκαπηλίας, να έχει το υπουργείο Πολιτισμού τον πλήρη έλεγχο. Υπήρχε επίσης μια ανεξήγητη απόσταση εμπιστοσύνης που δεν ήταν κατανοητή».
Στα τέλη της χρονιάς αποφασίστηκε να πραγματοποιηθεί αποστολή στην Ουκρανία και να γίνει επαφή με τους αρχαιοκάπηλους. Τότε επελέγη μια πρωτοφανής διαδικασία. Αντί να μεταβεί στέλεχος των ελληνικών Αρχών δίωξης, που είναι εκπαιδευμένοι και εντεταλμένοι για αυτές τις επιχειρήσεις, αποφασίστηκε να εμφανιστεί ως υποψήφια αγοράστρια των λεηλατημένων αρχαιοτήτων η αρχαιολόγος «Κατερίνα» που μετέβη στο Κίεβο και έκανε επαφή με τους μαφιόζους. Πώς επέτρεψαν να μεταβεί σε τέτοια αποστολή μετακλητός υπάλληλος κι όχι αστυνομικός; Ποιος θα είχε την ευθύνη, αν κάτι δεν πήγαινε καλά;
Η «Κατερίνα» συναντήθηκε με δύο μαφιόζους τον Φεβρουάριο του 2011, που της έδειξαν τις αρχαιότητες προς πώληση. Η συνολική αξία τους -όπως είπαν- ήταν της τάξης πολλών δεκάδων εκατ. ευρώ. Οι μαφιόζοι έκαναν και μια εντελώς «αντιεπαγγελματική» κίνηση. Δέχτηκαν να φωτογραφηθούν με ακάλυπτα πρόσωπα μπροστά από τα αρχαία.
Πληροφορίες αναφέρουν πως οι δύο Ουκρανοί (που χρησιμοποίησαν ελληνικά ψευδώνυμα) ισχυρίστηκαν ότι έχουν ισχυρές πολιτικές διασυνδέσεις με το περιβάλλον της πρωθυπουργού Γιούλια Τιμοσένκο και έδωσαν ακόμη και το e-mail συνδέσμου τους, για να προχωρήσουν οι διαπραγματεύσεις για την αγοραπωλησία.
Η «Κατερίνα» επέστρεψε στην Ελλάδα με τις δύο φωτογραφίες, αλλά το υπουργείο Πολιτισμού δεν έκανε το αυτονόητο. Να στείλει -δηλαδή- τα αποδεικτικά στοιχεία στην Interpol και να ζητήσει αστυνομική συνεργασία για τη σύλληψη των αρχαιοκαπήλων και τον επαναπατρισμό των ελληνικών -όπως πίστευαν- αρχαιοτήτων.
Για να αποδειχθεί η ελληνική προέλευση, με την εδαφική έννοια του όρου κι όχι όσον αφορά την ελληνική τέχνη (που θα μπορούσε να είναι από τον ευρύτερο «ελληνικό κόσμο» της εποχής, ο οποίος δεν ταυτίζεται διόλου με τα σύνορα του σημερινού ελληνικού κράτους), έπρεπε να βρεθεί ο τάφος προέλευσης σε ελληνικό έδαφος. Αυτό ήταν απαραίτητο για τον επαναπατρισμό, όχι όμως και για τη σύλληψη των αρχαιοκαπήλων και τη δέσμευση του χρυσού θησαυρού, μέχρι να αποδειχθεί η τοποθεσία της λαθρανασκαφής.
Τις φωτογραφίες του επίμαχου CD (το οποίο έχει στην κατοχή της η «Εφ.Συν.») τις δείξαμε σε επιφανή αρχαιολόγο της Μακεδονίας. Επειτα από πολύωρη επισκόπηση, αποφάνθηκε ότι «πρόκειται για ετερόκλητο σύνολο σκυθικών, ίσως θρακικών και ελληνικών αρχαιοτήτων |
Ο στόχος πλέον ήταν να βρεθεί ο τάφος προέλευσης, που άρχισε να παίρνει μυθικές διαστάσεις. Αλλη μια φορά, η σκοπιμότητα επικράτησε της συνήθους διαδικασίας. Ομως, όσο καθυστερούσε ο εντοπισμός του τάφου τόσο μεγάλωνε ο κίνδυνος να πωληθούν οι αρχαιότητες στην παράνομη διεθνή αγορά. Εν τω μεταξύ, η ΕΥΠ είχε διαθέσει μυστικό κονδύλι 1,2 εκατ. ευρώ για την επιχείρηση, την οποία είχε χαρακτηρίσει «εθνικής σημασίας».
Ο «τάφος της Ολυμπιάδας»
Τον Ιούνιο του 2011, αρχαιοκάπηλος προσέγγισε την «Ηρα», αρχαιοπώλη της Αθήνας, και της έδωσε την πληροφορία πως Ουκρανοί μαφιόζοι πουλάνε ελληνικό θησαυρό με εκατοντάδες χρυσά αντικείμενα αμύθητης αξίας και λίγο αργότερα της έδωσε ένα CD με το «εμπόρευμα». Το CD είχε 372 φωτογραφίες των αρχαιοτήτων, ορισμένες από τις οποίες εμφανίζονταν και στις δύο αρχικές φωτογραφίες που είχε φέρει η «Κατερίνα» από το Κίεβο. Ομως τώρα τα αρχαία ήταν πολύ περισσότερα.
Η «Ηρα» έκλεισε ραντεβού με τη Λίνα Μενδώνη στο γραφείο της στην Μπουμπουλίνας και της έδωσε το CD, παρουσία της «Κατερίνας». Από τα στοιχεία, η «Κατερίνα» και οι εμπλεκόμενοι στην υπόθεση φέρονται να έβγαλαν το συμπέρασμα πως, για να δικαιολογηθεί ένα τόσο μεγάλο σύνολο χρυσών αντικειμένων αμύθητης αξίας, κυρίως κοσμημάτων, θα έπρεπε να προέρχονται από έναν γυναικείο βασιλικό τάφο, και μάλιστα της Ολυμπιάδας, της μητέρας του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Οι έρευνες εντάθηκαν στη Βόρεια Ελλάδα για την ανακάλυψη του «τάφου της Ολυμπιάδας» χωρίς αποτέλεσμα και το 2012, με τον Σαμαρά πλέον πρωθυπουργό, τον Θοδωρή Δραβίλλα διοικητή της ΕΥΠ, τη Λίνα Μενδώνη αμετακίνητη στο υπουργείο Πολιτισμού και την «Κατερίνα» να πραγματοποιεί νέες μυστικές αποστολές και στο εξωτερικό (Ελβετία και Λίχτενσταϊν) για τη συλλογή στοιχείων.
Σε υπηρεσιακά έγγραφα της εποχής αναφέρεται πλέον σαφώς ότι η Αθήνα συνδέει τα ουκρανικά αρχαία με τάφο στην Ελλάδα από όπου και προέρχονται. Είναι μια πεποίθηση που ποτέ δεν τεκμηριώθηκε επαρκώς, καθώς υπήρχαν ενδείξεις που μάλλον έδειχναν προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση: πως κάτι ύποπτο συνέβαινε και πως τα αρχαία από την Ουκρανία, ούτε προέρχονταν από την Ελλάδα ούτε και ήταν αυθεντικά, τουλάχιστον στο μεγαλύτερο μέρος τους.
Τον Ιανουάριο 2013 έγινε σύσκεψη στο γραφείο του Σαμαρά, με τη συμμετοχή του πρωθυπουργού, της Λίνας Μενδώνη, του Χρύσανθου Λαζαρίδη και της «Κατερίνας», που -εν τω μεταξύ- είχε διορισθεί ειδική σύμβουλος στου Μαξίμου. Εκεί έγινε η παρουσίαση της υπόθεσης στον πρωθυπουργό και η επίδειξη των φωτογραφιών του CD που είχε φέρει η «Ηρα».
Σύσκεψη-φιάσκο στο Μαξίμου
Στη σύσκεψη είχε κληθεί και επιφανής αρχαιολόγος με ειδίκευση τις αρχαιότητες της Μακεδονίας, η οποία πρώτη φορά είδε τις φωτογραφίες του υποτιθέμενου θησαυρού του «τάφου της Ολυμπιάδας». Η σύσκεψη κατέληξε σε φιάσκο, καθώς η αρχαιολόγος -σύμφωνα με πληροφορίες- χαρακτήρισε τον θησαυρό «ετερόκλητο σύνολο που δεν προέρχεται από την Ελλάδα». Αμφισβήτησε επίσης την αυθεντικότητα των αρχαιοτήτων.
Τις φωτογραφίες του επίμαχου CD (το οποίο έχει στην κατοχή της η «Εφ.Συν.») τις δείξαμε σε άλλον επίσης επιφανή αρχαιολόγο της Μακεδονίας. Επειτα από πολύωρη επισκόπηση, αποφάνθηκε ότι «πρόκειται για ετερόκλητο σύνολο, σκυθικών, ίσως θρακικών και ελληνικών αρχαιοτήτων από τις αποικίες της περιοχής της Κριμαίας και πιθανώς ορισμένα πλαστά, σύγχρονα αντίγραφα».
Οι φωτογραφίες δεν επαρκούν για μια επιστημονική και σίγουρη εκτίμηση, αλλά ορισμένες κολλήσεις χρυσών αντικειμένων δεν έμοιαζαν με εκείνες που χρησιμοποιούσαν στην αρχαία εποχή.
«Η παντελής έλλειψη κεραμικών ή χάλκινων αντικειμένων από ένα σύνολο εκατοντάδων αρχαιοτήτων που υποτίθεται ότι βρέθηκαν σε έναν τάφο, επίσης δεν είναι κάτι σύνηθες. Επιπλέον, πολλά αντικείμενα που απεικονίζονται στις φωτογραφίες είναι κόπιες από το Μουσείο Ερμιτάζ, ελληνικής ή σκυθικής τέχνης από την περιοχή της Κριμαίας, ενώ άλλα θυμίζουν έντονα αρχαιότητες που έχουν δημοσιευτεί στο κλασικό βιβλίο των Dyfri Williams και Jack Ogden, “Greek gold: jewelry of the classical world”, μια σύμπτωση που μας κινεί πολλές υποψίες», όπως μας είπε ο αρχαιολόγος.
Αλλη αρχαιολόγος, από τις πλέον έμπειρες στη μικροτεχνία, εκτίμησε ότι η συντριπτική πλειονότητα των αρχαιοτήτων του επίμαχου CD «είναι βόρεια, από την Κριμαία, με πολλά σκυθικά και “βαρβαρικά” κομμάτια. Δύο χρυσά, βαριά περιδέραια και τρία ακόμη κοσμήματα θα μπορούσαν να προέρχονται από μακεδονικό εργαστήριο του 4ου αιώνα, αλλά και πάλι, αυτού του τύπου τα σχέδια, ταξίδευαν στον ευρύτερο ελληνιστικό κόσμο και απαντώνται και σε άλλες περιοχές, πέραν της Μακεδονίας [το χρυσό περιδέραιο που υπάρχει στις φωτογραφίες του CD είναι σχεδόν πανομοιότυπο με αντίστοιχο που εκτίθεται στο Μουσείο Ερμιτάζ].
Επίσης, ο θησαυρός δεν μπορεί να προερχόταν από έναν τάφο και γιατί τα αντικείμενα διέτρεχαν τουλάχιστον δύο και και τρεις αιώνες χρονολόγησης». Η αρχαιολόγος τόνισε πως άμα δεν πιάσει στα χέρια της τα κοσμήματα και αν δεν τα μελετήσει με άνεση χρόνου διά ζώσης και όχι από φωτογραφίες, δεν μπορεί να αποφανθεί για την αυθεντικότητα. Αλλωστε, τα χρυσά κοσμήματα είναι εύκολο να αντιγραφούν. Ερευνα με ειδικά μηχανήματα για τον έλεγχο του κράματος χρυσού είναι απαραίτητες.
Φιλοδοξία και εμμονές
Ο πρωθυπουργός -προς τιμήν του- έθεσε τότε (πρόσκαιρο) τέλος στη φιλοδοξία των συμβούλων του και του περιβάλλοντός του, οι οποίοι ίσως προσδοκούσαν να συνδεθεί το όνομα του Σαμαρά με μια σημαντική ανακάλυψη στη Μακεδονία, τύπου Ανδρόνικου-Καραμανλή. Ομως κάποιοι επέμεναν. Τα «Παραπολιτικά» είχαν γράψει μήνες μετά, σε ρεπορτάζ από το συνέδριο της Ν.Δ. στη Χαλκιδική το 2014, πως ο Χρύσανθος Λαζαρίδης έλεγε σε πηγαδάκια: «Περιμένετε και θα δείτε. Μια ανακάλυψη μπορεί να αλλάξει την ιστορία της Μακεδονίας».
Η επιχείρηση δεν έληξε, παρά το άδοξο τέλος της σύσκεψης στου Μαξίμου. Η εμμονή κυριάρχησε των στοιχείων. Οπως κάνει κάθε έμπειρος γραφειοκράτης, όταν μια πρόταση προς τα «επάνω» απορρίπτεται, την επαναφέρει μέσω άλλου δρόμου.
Στις 12 Απριλίου 2013, ο τότε υπουργός Πολιτισμού Κώστας Τζαβάρας, στέλνει απόρρητη επιστολή στον υπουργό Προστασίας του Πολίτη, Νίκο Δένδια, τον ενημερώνει για την εξέλιξη των ερευνών για την «Επιχείρηση Τάφοι» και ζητάει τη συνδρομή του. Μεταξύ πολλών άλλων, αναφέρεται ότι αντικείμενα (λεηλατημένες ελληνικές αρχαιότητες) «διατίθεντο σε εμάς προς πώληση από Ελληνες στο εσωτερικό τον Φεβρουάριο-Μάρτιο 2013. Τα ίδια αντικείμενα διατίθενται πλέον από το κύκλωμα κατοχής και εμπορίας εξωτερικού, στο οποίο έχουμε διεισδύσει…».
Αλήθεια, το «διατίθεντο σε εμάς» τι ακριβώς σημαίνει και ποια ιδιότητα είχαν τα πρόσωπα πίσω από το «εμάς»; Και γιατί δεν πήγε αμέσως η υπόθεση στον εισαγγελέα; Επίσης, στην επιστολή Τζαβάρα προς Δένδια περιέχονται συνημμένες φωτογραφίες-«αποδεικτικά στοιχεία», που παραπέμπουν -μεταξύ άλλων- και σε αρχαιότητες μη ελληνικές, ίσως και πλαστές. Η επιστολή μεταφέρει εκτιμήσεις ακόμη και για την εμπλοκή του υιού Μιλόσεβιτς στην αγορά των αρχαιοτήτων. Ηταν «ο δράκος που έλειπε από το παραμύθι»; Αν δεν ήταν τραγωδία, μάλλον θα ήταν φάρσα…
Τα ερωτήματα πάντως είναι περισσότερα από τις απαντήσεις.
►Υπήρξε άραγε επιτροπή αρχαιολόγων που αποφάνθηκε για την προέλευση ή και τη γνησιότητα των επίμαχων «αποδεικτικών στοιχείων»;
►Πόσα χρήματα δόθηκαν από τα μυστικά κονδύλια της ΕΥΠ για την επιχείρηση;
►Ηταν μια προσπάθεια χειραγωγημένης πολιτικά έρευνας-φιάσκο που κατέληξε λίγο αργότερα στην επίσης χειραγωγημένη πολιτικά Αμφίπολη; Ηταν πολιτικά τα κριτήρια ή υπάρχουν και άλλες πλευρές που σχετίζονται με τη διαμάχη υπηρεσιών, προσωπικές φιλοδοξίες, ακόμη και άλλα ανεξιχνίαστα οφέλη;
►Επεσε τελικά η «ομάδα των τάφων» (τότε άνευ εκπροσώπου) θύμα καλοστημένης απάτης;
►Κι αν είναι έτσι, υπάρχει πολιτική ή και άλλη ευθύνη;
Ομως η κωμικο-τραγωδία των «τάφων» έχει και συνέχεια… προσεχώς.
*Τα ονόματα «Ηρα», «Ιακώβ» και «Κατερίνα» είναι ψευδώνυμα. Τα πραγματικά τους στοιχεία είναι στη διάθεση της εφημερίδας, όπως επίσης και τα επίμαχα φωτογραφικά αρχεία.
Ερώτηση Τσίπρα – 2011
Η «Επιχείρηση Τάφοι» στη Βουλή
Τον Δεκέμβριο του 2011, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξης Τσίπρας κατέθεσε στη Βουλή επίκαιρη ερώτηση σχετικά με τη δράση της ΕΥΠ. Στην απάντησή του, ο τότε υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Χρήστος Παπουτσής, αναφέρθηκε -μεταξύ άλλων- και στα μυστικά κονδύλια της ΕΥΠ που εκταμιεύτηκαν το 2010 (χρονιά κρίσης…) για απόρρητες δαπάνες, συνολικού ύψους 5,9 εκατ. ευρώ.
«Από τα 5,9 εκατομμύρια, το ποσό του 1,2 εκατ. προβλέπεται για επιχείρηση, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη, δεν έχει αναλωθεί, έχει -δε- μεταφερθεί στο επόμενο έτος», δήλωσε στη Βουλή ο κ. Παπουτσής. Η επιχείρηση -όπως προκύπτει πλέον από τα στοιχεία της «Εφ.Συν.»- αφορούσε τον «τάφο της Ολυμπιάδας». Ωστόσο, σχετικά κονδύλια εκταμιεύτηκαν αργότερα. Πόσα άραγε; Προφανώς τα παραστατικά για τις απόρρητες δαπάνες της εποχής έχουν -ως είθισται και προβλέπεται και από τον νόμο- καταστραφεί. Ομως, η «Επιχείρηση Τάφοι» πρέπει να έχει αφήσει ίχνη στην Κατεχάκη.
www.efsyn.gr
εφημερίδα των συντακτών
Amphipolis.gr | Το «δολάριο» του Μεγάλου Αλεξάνδρου
Τα νομίσματα που βρέθηκαν στο ταφικό μνημείο της Αμφίπολης – νομίσματα με την κεφαλή του Μεγάλου Αλεξάνδρου, νομίσματα του 2ου αιώνα π.Χ. αλλά και του 3ου αιώνα μ.Χ.- «φωτίζουν» την άλλη πλευρά της πολυεθνικής αυτοκρατορίας του.
«Έκοψε» όσο ζούσε ο Αλέξανδρος νόμισμα με την κεφαλή του;
Γιατί το νόμισμα του ήταν «σκληρό νόμισμα» και «εγγυημένος τίτλος» στις διεθνείς αγορές;
Ποια ήταν η «επανάσταση» στις συναλλαγές που έφερε στην κεντρική Ασία;
Τι έκαναν οι διάδοχοι του;
Απευθυνθήκαμε στον Γιώργο Κακαβά, διευθυντή του Επιγραφικού και Νομισματικού Μουσείου, πρώην διευθυντή του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.
«Όταν το 333 π.Χ. ο Μέγας Αλέξανδρος νίκησε στην Ισσό, υιοθέτησε την αθηναϊκή νομισματική πολιτική και τα νομίσματά του, τα γνωστά αλεξάνδρεια τετράδραχμα, κυριαρχούν με τη σειρά τους στις διεθνείς αγορές. Ακόμα και μετά το θάνατό του στρατηλάτη, επί δύο αιώνες, αρκετές ελληνικές πόλεις εξακολουθούν να κόβουν νομίσματα στο όνομά του».
Ο Αλεξάνδρος στα νομίσματα
«Ο Αλέξανδρος ο Γ΄ ή Μέγας δεν απεικονίζεται όσο ζούσε ουδέποτε στις κοπές των νομισμάτων» εξηγεί ο κ. Κακαβάς. «Πολλές φορές ταυτίζεται ή συγχέεται η απεικόνιση της κεφαλής του αγένειου Ηρακλή που φέρει λεοντοκεφαλή στην πρόσθια όψη των τετραδράχμων και των δραχμών του με την επιγραφή ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ενόσω ζούσε και ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ μετά θάνατον, με το πορτραίτο του ηγεμόνα.
Οι πρώτες απεικονίσεις του απαντούν σε μεταθανάτιες κοπές των διαδοχών του στρατηλάτη. Ο Αλέξανδρος απεικονίζεται ως θεοποιημένος στις κοπές του Λυσιμάχου με τα κέρατα του Αμμωνος Διός, στις κοπές του Πτολεμαίου του Α΄ Σωτήρος με τα κέρατα του Αμμωνος Διός και δορά ελέφαντα ως κάλυμμα κεφαλής και τέλος στις πρώτες κοπές του Σελεύκου του Α΄, όπου απεικονίζεται με κράνος από δέρμα λεοπάρδαλης και κέρατα ταύρου. Η απεικόνιση έχει καθαρά προπαγανδιστικό /ιδεολογικό χαρακτήρα και αποσκοπεί στο να εμφανιστούν αυτοί και μόνο ως νόμιμοι συνεχιστές του έργου του».
Χρυσός στατήρας Μ. Αλεξάνδρου 330-320 π.Χ. Νομισματοκοπείο Αμφίπολης
Ακόμη και οι Κέλτες
«Το θεοποιημένο πορτραίτο του Αλεξάνδρου απεικονίζεται επίσης και στις κοπές της Μακεδονίας τον 1ο αι. π.Χ., όταν πια η περιοχή έχει μετατραπεί σε Ρωμαϊκή επαρχία και η οικονομία της ελέγχεται αποκλειστικά και εξολοκλήρου από τους Ρωμαίους. Η κυκλοφορία του νομίσματός του έχει μεγάλη εμβέλεια (από τη Μέση Ανατολή και τη Μαύρη Θάλασσα μέχρι τη Μικρά Ασία και την Αίγυπτο) τόσο εν ζωή όσο και μετά θάνατον καθορίζοντας τις οικονομικές σχέσεις μιας «πολυεθνικής» αυτοκρατορίας. Η αναγνώριση της προσωπικότητας του Μεγάλου Αλεξάνδρου είναι τόσο μεγάλη ώστε το νόμισμά του απαντά και σε απομιμήσεις στους Κέλτες και του Θράκες».
Το δολάριο της εποχής
Δηλαδή, ήταν το δολάριο, το «σκληρό νόμισμα» της εποχής;
«Ακριβώς. Το τετράδραχμο του Αλεξάνδρου είναι το διεθνές νόμισμα του ελληνιστικού κόσμου. Όπως στη σημερινή εποχή, έτσι και στις οικονομίες του παρελθόντος υπήρχαν ισχυρά – «διεθνή» νομίσματα, σαν το δολάριο ή το ευρώ στις μέρες μας. Τα φερέγγυα αυτά νομίσματα είχαν μια κυκλοφορία υπερτοπικής εμβέλειας και γίνονταν ευρύτερα αποδεκτά εξαιτίας της σταθερής εσωτερικής τους αξίας και της καθαρότητας του μετάλλου τους.
Οι παράγοντες που καθιστούσαν ένα νόμισμα ισχυρό ή «διεθνές» ήταν η γεωπολιτική έκταση, η εμπορική κυριαρχία και η οικονομική ευρωστία της Αρχής, που το εξέδιδε (πόλη, κράτος, βασίλειο, αυτοκρατορία). Επίσης, καθοριστικοί παράγοντες ήταν ο αυστηρός κρατικός έλεγχος στην παραγωγή, την κοπή του δηλ., αλλά και τη διακίνησή του, η ρευστότητα μετάλλου και πάνω απ΄όλα, ο εγγυημένος τίτλος και το σταθερό βάρος του».
Χρυσός στατήρας Μ. Αλεξάνδρου 330-320 π.Χ. Νομισματοκοπείο Αμφίπολης
Στην κλίμακα της παγκόσμιας οικονομικής κυριαρχίας
«Έτσι, μετά το αργυρό τετράδραχμο της Αθήνας και το χρυσό δαρεικό της Περσικής αυτοκρατορίας, το επόμενο ισχυρό-«διεθνές» νόμισμα θα καταστεί το νόμισμα του Αλεξάνδρου, πριν και μετά το θάνατό του, στην παγκόσμια χρηματαγορά της εποχής μέχρι και τα μέσα του 1ου αι. π.Χ.
Πέρα από τον κυρίαρχο ρόλο που παίζει στην οικονομία του ελληνιστικού κόσμου, αξίζει να σημειωθεί ότι είναι και το νόμισμα που «διδάσκει» τον εγχρήματο τρόπο συναλλαγών σε λαούς που ζούσαν έως τότε σε πλήρη αχρηματία (λαοί Κεντρικής Ασίας). Στην κλίμακα της παγκόσμιας οικονομικής κυριαρχίας, το τετράδραχμο του Αλεξάνδρου θα διαδεχθούν: ο αργυρός denarius της Ρώμης, ο χρυσός σόλιδος των Βυζαντινών, το αργυρό dirhem του αραβικού κόσμου, το χρυσόducato της Γαληνοτάτης Βενετίας, το αργυρό τάληρο των Αψβούργων, τα 8 Reales -το αργυρό νόμισμα της θαλασσοκράτειρας Ισπανίας-, η χρυσή λίρα της Βρετανίας, το δολάριο και το ευρώ».
Οι διάδοχοι και η κεφαλή του Ηρακλή
«Η κεφαλή του Ηρακλή, γενάρχη της δυναστείας των Τημενιδών, που είναι χαραγμένη στην πρόσθια όψη των τετράδραχμων του Μεγάλου Αλεξάνδρου, έγινε τόσο γνωστή ώστε ταυτίστηκε στη σκέψη των μεταγενέστερων με τον ίδιο τον Μακεδόνα βασιλέα. Οι Διάδοχοι, προκειμένου να πετύχουν την εδραίωση της αρχής τους και να εμφανιστούν ως φυσικοί συνεχιστές του έργου και της φιλοσοφίας του Αλεξάνδρου, αναπαρήγαγαν την κεφαλή του Ηρακλή που απεικονιζόταν στα νομίσματα του Αλεξάνδρου στις νομισματικές εκδόσεις που κυκλοφόρησαν στις χώρες που αυτοί κληρονόμησαν.
Ο Αλέξανδρος των πρόσθιων όψεων στα τετράδραχμα του Πτολεμαίου Α΄ Σωτήρος (319-315 π.Χ.) φέρει ως κάλυμμα της κεφαλής δορά ελέφαντος, σε ανάμνηση της εκστρατείας του στρατηλάτη στην Ινδία, αλλά και γύρω στο λαιμό την αιγίδα του Δία. Το παράδειγμα ακολούθησε στην Ανατολή ο Σέλευκος ο Α΄, ο κυριότερος κληρονόμος των ασιατικών κτήσεων, στους διπλούς χρυσούς δαρεικούς (305-301 π.Χ.). Τέλος, ο Αλέξανδρος των πρόσθιων όψεων στα τετράδραχμα του Λυσιμάχου (αρχές 3ου αι. π.Χ.) με την προσθήκη του κέρατος επιβεβαιώνει τη θεϊκή υπόστασή του, ως παις Διός, αυτήν που του είχε αναγνωρίσει το αιγυπτιακό ιερατείο του Άμμωνος Διός».
Αργυρό τετράδραχμο Μ. Αλεξάνδρου 323-320 π.Χ. Νομισματοκοπείο Αμφίπολης
Μέχρι πότε
«Ο Φίλιππος ο Γ΄, ετεροθαλής αδελφός του Μεγάλου Αλεξάνδρου, συνέχισε την κοπή αργυρών νομισμάτων με τους τύπους του Αλεξάνδρου αλλά με το δικό του πλέον όνομα. Κατά τη βασιλεία του Κασσάνδρου (316-297 π.Χ.), στη Μακεδονία συνεχίσθηκε η έκδοση τετραδράχμων στο όνομα του Αλεξάνδρου. Επίσης, ο Δημήτριος ο Πολιορκητής (306-293 π.Χ.), στην αρχή της βασιλείας του συνέχισε να κόβει νομίσματα με τους τύπους του Αλεξάνδρου, διαφοροποιώντας μόνο την επιγραφή ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Επίσης, ο Αντίγονος Γονατάς (277/6-239 π.Χ.) έκοψε τετράδραχμα με τους τύπους του Αλεξάνδρου και την επιγραφή ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΑΝΤΙΓΟΝΟΥ. Αυτές είναι και οι τελευταίες εκδόσεις των Μακεδόνων βασιλέων που χρησιμοποιούν τους τύπους των νομισμάτων του Μεγάλου Αλέξανδρου.
Στο Βασίλειο της Θράκης, στην πρώιμη νομισματοκοπία του βασιλέως Λυσιμάχου (360-281 π.Χ.) εντάσσονται αργυρές δραχμές με τους τύπους και το όνομα του Αλεξάνδρου, ενώ πολύ σύντομα το όνομα αντικαταστάθηκε με αυτό του ΛΥΣΙΜΑΧΟΥ.
Στο Βασίλειο της Θράκης, στην πρώιμη νομισματοκοπία του βασιλέως Λυσιμάχου (360-281 π.Χ.) εντάσσονται αργυρές δραχμές με τους τύπους και το όνομα του Αλεξάνδρου, ενώ πολύ σύντομα το όνομα αντικαταστάθηκε με αυτό του ΛΥΣΙΜΑΧΟΥ.
Στο Βασίλειο των Ατταλιδών, ο Φιλέταιρος, περί το 280 π.Χ. εξέδωσε τετράδραχμα με τους τύπους του Μεγάλου Αλεξάνδρου με το όνομα ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ αλλά και με το όνομα ΣΕΛΕΥΚΟΥ και στο βασίλειο των Πτολεμαίων, μόνο ο Πτολεμαίος ο Α΄ ο Λάγου (367-282 π.Χ.) έκοψε νομίσματα με τους τύπους του Μεγάλου Αλεξάνδρου και το όνομα ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ.
Τέλος στο Βασίλειο των Σελευκιδών, ο Σέλευκος ο Α΄ Νικάτωρ (358/3-281 π.Χ.) εξέδωσε αρχικά αργυρά τετράδραχμα με τους τύπους του Μεγάλου Αλεξάνδρου και την επιγραφή ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΣΕΛΕΥΚΟΥ».
Αργυρό τετράδραχμο Μ. Αλεξάνδρου 323-320 π.Χ. Νομισματοκοπείο Αμφίπολης
Τοπικά νομισματοκοπεία ελληνικών πόλεων
«Οι ίδιες οι πόλεις αποτελούν νομισματοκοπεία του βασιλείου του εκάστοτε ελληνιστικού μονάρχη».
Έως την έλευση των Ρωμαίων
«Το νόμισμα που εισήγαγε ο Μέγας Αλέξανδρος για την επικράτειά του δεν εξαφανίστηκε μετά το θάνατο του στρατηλάτη, αλλά συνέχισε να κόβεται και να κυκλοφορεί σε ολόκληρο τον ελληνιστικό κόσμο έως την έλευση των Ρωμαίων.
Στις αρχαίες φιλολογικές πηγές τα νομίσματα αυτά αναφέρονται ως «αλέξανδροι». Μετά το θάνατο του Αλέξανδρου, στα υπάρχοντα νομισματοκοπεία προστέθηκαν δεκάδες νέα στην Μακεδονία, στην Ήπειρο, στην Ιλλυρία, στην Παιονία, στην Κεντρική Ελλάδα, στην Πελοπόννησο, στην Μικρά Ασία, στην Κύπρο, στην Συρία, στην Φοινίκη, στην Αίγυπτο και Κυρήνη, στην Ανατολή και στη Μαύρη Θάλασσα. Οι τελευταίες εκδόσεις «αλεξάνδρων» κόπηκαν στο πρώτο τέταρτο του 1ου αι. π.Χ. από τις ελληνικές πόλεις της Οδησσού και της Μεσημβρίας στη Μαύρη Θάλασσα».
Το 2ο αιώνα π.Χ. στη Μακεδονία
«Το 2ο αι. π.Χ. στη Μακεδονία εκτός από τις κοπές των τελευταίων Αντιγονιδών Μακεδόνων βασιλέων (Αντίγονος Β΄ Γονατάς, Φίλιππος και Περσέας), κυκλοφορούν οι αυτόνομες κοπές με την επιγραφή ΚΟΙΝΟΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ, αργυρά τετράδραχμα Αθηνών, της επονομαζόμενης «νέας τεχνοτροπίας», τα τετρώβολα Ιστιαίας, οι επονομαζόμενες «ψευδοροδιακές» δραχμές κ.ο.κ.»
Πρώτα ρωμαϊκά χρόνια
«Οσον αφορά στους αυτοκρατορικούς χρόνους (1ος -3ος αι. μ.Χ.) στον ελλαδικό χώρο κυκλοφορούν σποραδικά δηνάρια (αργυρό νόμισμα της Ρώμης), που προορίζονται για πληρωμές των Ρωμαίων στρατιωτών αλλά κυρίως εγχώριες χάλκινες κοπές, απαραίτητες για τις τοπικές εγχώριες οικονομικές συναλλαγές. Ειδικά στις πόλεις του ελληνικού χώρου εκδίδονται νομίσματα με το πορτραίτο του εκάστοτε αυτοκράτορα στην εμπρόσθια πλευρά και θεότητες και σύμβολα των πόλεων που προσδίδουν στις πόλεις μια αίσθηση ψευδοαυτονομίας».
Τον 3ο αι. μ.Χ. στη Μακεδονία
«Τον 3ο αι. μ.Χ. οι συναλλαγές γίνονται ως επι το πλείστον με χάλκινες κοπές των πόλεων της Μακεδονίας, όπως της Θεσσαλονίκης, της Πέλλας, της Αμφίπολης, του Δίου, των Φιλίππων καθώς και με κοπές του Κοινού των Μακεδόνων με απεικονίσεις της κεφαλής του θεοποιημένου Αλεξάνδρου καθώς και επεισοδίων από τη ζωή του (π.Χ.το ημέρωμα του Βουκεφάλα)».
www.difernews.gr
Amphipolis.gr | Το μυστικό μονοπάτι προς τον Όλυμπο
Απο την Ελασσώνα…
amphipolis.gr | Πού είναι τα αρχαία μας;
Kατάλογος πρωτότυπων έργων τέχνης, εποχής Αλεξάνδρου Φιλίππου, που βρίσκονται σε ξένες χώρες υπό δημόσια ή ιδιωτική κατοχή και αποτελούν διαχρονικά ανά τους αιώνες, προιόντα κλοπής.
Αστείο επιχείρημα αποτελεί το γεγονός της επίκλησης, ότι δήθεν τα έργα αυτά αποτελούν αντίγραφα της αρχαίας εποχής και όχι τα πρωτότυπα έργα. Τα έργα αυτά ανήκουν στους ΄Ελληνες και θα αναζητηθούν σε διεθνές επίπεδο, με όλους τους νόμιμους τρόπους, για να επαναπατρισθούν στην γενέθλια γη τους.
1. Έφιππος ανδριάντας του Αλεξάνδρου του Φιλίππου. ΄Εργο του
οικογενειακού γλύπτη της βασιλικής Μακεδονικής Δυναστείας των Αργεαδών, δηλαδή του διάσημου Λυσίππου, που κατήγετο από την Σικυώνα της Κορίνθου. Εκλάπη από τους Ρωμαίους από την σημερινή αρχαιολογική περιοχή του Δίον Πιερίας, μετά την κατάληψη της Ελλάδος από τους Ρωμαίους. Αποκαλύφθηκε κατά τις ανασκαφές στοΕρκολάνο της Ιταλίας. Σήμερα βρίσκεται υπό την παράνομη δημόσια κατοχή της Ιταλίας, στο αρχαιολογικό μουσείο της Νάπολης.
Το ιστορικό δημιουργίας του έργου, είναι το ακόλουθο. Στην μάχη του Γρανικού ποταμού την άνοιξη του 334 π.Χ, η Απολλωνία ίλη, με ίλαρχο τον Σωκράτη και διοικητή τον Πτολεμαίο του Λάγου, είχε λάβει την διαταγή της πρώτης επιθέσεως – επελάσεως. Οιπρώτοι 25 ιππείς που εφονεύθησαν κατά την πρώτη έφοδο της μάχης του Γρανικού,ετιμήθησαν από τον Αλέξανδρο που διέταξε τον Λύσιππο, να φιλοτεχνήσει αυτά τα παλληκάρια με 25 αντίστοιχους έφιππους ανδριάντες, που τοποθετήθηκαν στο γνωστό μας Δίον στην Πιερία. Τους 25 έφιππους ανδριάντες συντρόφευε και ο υπόψη ανδριάντας του Αλεξάνδρου.
2. Οι 25 αυτοί έφιπποι ανδριάντες είχαν το ακόλουθο περιπετειώδες
ιστορικό, χαρακτηριστικό δείγμα λεηλασίας και κλοπής των ελληνικών έργων τέχνης. Το 146 π.Χ μετά την μάχη της Πύδνας στην Μακεδονία και την κατάληψη της Ελλάδος από την Ρώμη, εκλάπησαν από τον ρωμαίο Κόιντο Μέτελλο και μεταφέρθηκαν στηνΡώμη, για να διαμορφωθεί η ομώνυμη στοά του (Porticus Metelli). Με την σύσταση του Βυζαντινού κράτους, o Mέγας Κωνσταντίνος μετέφερε κάποιους από αυτούς τους 25 έφιππους ανδριάντες, που εκόσμησαν τον Βυζαντινό ιππόδρομο τηςΚωνσταντινούπολης.
Στην συνέχεια των αιώνων και κατά την περίοδο των σταυροφοριών, το 1204εκλάπησαν εκ νέου από τους σταυροφόρους, από τον χώρο του Βυζαντινού ιπποδρόμου στην Κωνσταντινούπολη και μεταφέρθηκαν για δεύτερη φορά στην Ιταλία, στην βασιλική του Αγίου Μάρκου στην Βενετία. Το 1799 ο Ναπολέων Βοναπάρτης, τα έκλεψε από τον καθεδρικό ναό της Βενετίας, τα μετέφερε στο Παρίσι και τα έστησε στην αψίδα Καρουσέλ. Μετά την πτώση του Ναπολέοντα το 1815, τα κλεμμένα ελληνικά αγάλματα επέστρεψαν στην Βενετία. Σήμερα διασώζονται 4–5 μπρούτζινα επιχρυσωμένα άλογα, χωρίς τους αναβάτες τους, στην Βασιλική του Αγίου Μάρκου, στην Βενετία τηςΙταλίας και σχετικά πρόσφατα στο αρχαιολογικό μουσείο της ίδιας πόλης. Δίον, Ρώμη,Κωνσταντινούπολη, Βενετία, Παρίσι, Βενετία, υπήρξε ανά τους αιώνες το τραγικό ταξίδι κλοπής των έργων τέχνης του προσωπικού γλύπτη του Αλεξάνδρου, του περίφημου Λυσίππου από το Κιάτο (Συκιών) Κορινθίας. Χρέος τιμής και καθήκοντοςόλων των Ελλήνων, ο επαναπατρισμός τους στην γενέθλια γη τους, στο Δίον Πιερίας, έξω από το Λιτόχωρο, στον αρχαιολογικό χώρο. Εκεί ανήκουν.
3. Ψηφιδωτό του Λυσίππου, αφιερωμένο στην μάχη της Ισσού. Το
ψηφιδωτό αυτό υπήρχε τυπωμένο στο ελληνικό χιλιάρικο της δεκαετίας του
1950. Εκλάπη από τους ρωμαίους στην Συρία, όπου και βρισκόταν στην κατοχή των διαδόχων του Σέλευκου, βασιλιά του Ελληνιστικού βασιλείου της περιοχής, στρατηγού και σωματοφύλακα του Αλεξάνδρου. Μεταφέρθηκε στην Πομπηία και υπέστη μερική καταστροφή από την ηφαιστειακή λάβα, κατά την έκρηξη του ηφαιστείου του Βεζουβίου, που κατέστρεψε την διάσημη πόλη. Σήμερα το εκπληκτικό αυτό έργο τέχνης του Λυσίππου, βρίσκεται στο αρχαιολογικό μουσείο της Νάπολης στην Ιταλία. Το Πολυτεχνείο της Νάπολης ερεύνησε επισταμένα την τεχνοτροπία και τα χρώματα του ψηφιδωτού, ανακαλύπτοντας μάλιστα και άλλα γνωστά, πλην του Δαρείου και του Αλεξάνδρου, πρόσωπα, με την χρήση τεχνολογίας λέιζερ και την μερική μεγέθυνση σε ηλεκτρονικό υπολογιστή, τμημάτων του όλου έργου.
4. Κεφαλή του Αλεξάνδρου. Βρέθηκε στα Μέγαρα. Σήμερα βρίσκεται στο μουσείοΓκετύ (J. Paul Getty), στην Καλιφόρνια των Η.Π.Α. Είναι μέχρι στιγμής άγνωστες, οι λεπτομέρειες της παράνομης εξόδου της κεφαλής από την Ελλάδα και της νομιμοποίησης της κατοχής της στην Αμερική, άλλως δηλαδή το νομικό ιστορικό της κλοπής και της παράνομης κατοχής και ιδιοποίησης.
5. Προτομή του Αλεξάνδρου, κεφάλι με ολόκληρο στήθος, του έτους 300 π.Χ, τμήμααπό μαρμάρινο άγαλμα. Mετά την μάχη του Γρανικού, την απελευθέρωση της Μιλήτου από τους Πέρσες, ο Αλέξανδρος επισκέφθηκε την Πριήνη, μια παλιά ελληνική πόλη, που υπέφερε από τις πλημμύρες του ποταμού Μαιάνδρου, και γι΄ αυτό τον λόγο ξαναχτιζότανε σε μια πλαγιά της Μυκάλης.
Ο ναός της Αθηνάς στο πλέον επιφανές ύψωμα της Πριήνης, γνώρισε την γενναιοδωρία του Αλέξανδρου, όπως μαρτυρεί η αφιερωματική επιγραφή : Βασιλεύς Αλέξανδρος ανέθηκε τον ναόν Αθηναίηι Πολιάδι. Βρίσκεται στο αρχαιολογικό μουσείο του Βερολίνου (Antikenmuseum) στην Γερμανία. Βρέθηκε κατά την διάρκεια των ανασκαφών της Πριήνης. ΄Αγνωστες οι λεπτομέρειεςπαράνομης κατοχής του υπόψη έργου, από τις γερμανικές αρχές.
6. Αμφορέας από το Ruvo, 330- 320 π.Χ, που απεικονίζει την μάχη του Δαρείου με τον Αλέξανδρο, στην κεντρική ζώνη του αμφορέα, πιθανόν την μάχη της Ισσού. Ο έφιππος Αλέξανδρος απεικονίζεται έφιππος. Σήμερα βρίσκεται στο εθνικό αρχαιολογικό μουσείο της Νάπολης στην Ιταλία. ΄Αγνωστες οι λεπτομέρειες χρόνου εύρεσης και παράνομης κατοχής του υπόψη αγγείου.
7. Χρυσό μετάλλιο που απεικονίζει την μορφή του Αλεξάνδρου. Βρέθηκε στο Αμπουκίρ της Αιγύπτου. Σήμερα βρίσκεται στο αρχαιολογικό μουσείο του Βερολίνο, στην Γερμανία. ΄Αγνωστες οι λεπτομέρειες χρόνου εύρεσης και κατοχής του υπόψη μεταλλίου.
8. Μαρμάρινη προτομή του Αλεξάνδρου, κεφάλι με ολόκληρο στήθος, που βρέθηκε στην Ταρσό. Σήμερα βρίσκεται στο μουσείο της Κοπεγχάγης στην Δανία. ΄Αγνωστες οι λεπτομέρειες χρόνου εύρεσης και κατοχής, από τις αρχές της Δανίας.
9. Χαρακτικό σε σαρδόνυχα, που απεικονίζει τον Αλέξανδρο κερασφόρο, και υποδεικνύει αλληγορικά τον Απόλλωνα Καρνείο, που ήταν ένας από τις πλέον αρχαίες θεότητες της Μακεδονίας. Έργο του 325 π.Χ περίπου. Εκπληκτικό κομψοτέχνημα δια χειρός του Πυργοτέλη, κορυφαίου χαράκτη και προσωπικού φίλου του Αλεξάνδρου. Βρίσκεται σήμερα στο Cabinet de Medailles, Raris, στην Γαλλία. ΄Αγνωστες οι λεπτομέρειες χρόνου εύρεσης και παράνομης κατοχής, από τις γαλλικές αρχές.
10. Ορυκτό Καμέο με τον Αλέξανδρο και την Ολυμπιάδα, πιθανόν έργο του Πυργοτέλη. Βρίσκεται στο Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης στην Βιέννη, στην Αυστρία (Kunsthistorisches Museum), του 350–300 π.Χ. Ακόμη ένα παρόμοιο βρίσκεται στην Αγία Πετρούπολη στην Ρωσία.
11. Τρία (3) Νικητήρια Μετάλλια του Αλεξάνδρου. Εκπληκτικά κομψοτεχνήματα της ελληνικής νομισματικής τέχνης. Φιλοτεχνήθηκαν πιθανότατα από περιοχές τηςΜακεδονίας, κατά την περίοδο της Ρωμαϊκής κατοχής της Ελλάδος, που είχαν το δικαίωμα να διοργανώνουν αθλητικούς αγώνες, όπως η Βέροια, η Θεσσαλονίκη και ηΠέρινθος στην Θράκη. Οι εμπρόσθιες όψεις απεικονίζουν τον Φίλιππο και τον Αλέξανδρο, ενώ οι οπισθότυπες πλευρές παριστάνουν τον Αλέξανδρο με το άρμα της φτερωτής νίκης και σε κυνήγι λέοντος. Βρέθηκαν το 1867, αγοράστηκαν από αξιωματικούς του Ναπολέοντα Γ΄ και απεδόθησαν στην νυν Εθνική Βιβλιοθήκη τηςΓαλλίας. Λείπουν οι λεπτομέρειες εύρεσης και παράνομης αγοράς.
12. Ένα (1) μετάλλιο με εμπρόσθια όψη που φέρει την Αθηνά με περικεφαλαία διακοσμημένη με φίδι και οπίσθια όψη τον Αλέξανδρο σε κυνήγι λέοντος. Βρέθηκε στιςΣέρρες από τον άγγλο αντισυνταγματάρχη Leake, και από το 1864 περίπου βρίσκεται στο Fitzwilliam Fund, στο Κέμπριτζ, στην Αγγλία. ΄Αγνωστες οι λεπτομέρειες της παράνομης κατοχής και ιδιοποίησης.
13. Προτομή του Αλεξάνδρου, έργο του Λυσίππου, γνωστή ως προτομή του Αζάρα. Βρέθηκε στο Τίβολι στην Ιταλία και στην κατοχή του Αζάρα, του Ισπανού πρέσβη στην Ρώμη και ακολούθως στο Παρίσι. Μέσω αυτού του κυρίου, η προτομή του Αλεξάνδρου πέρασε στα χέρια του Ναπολέοντα του Κορσικανού. Σήμερα βρίσκεταιπαράνομα στην Γαλλία, στο μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι. Η θέση της ανήκει στο μουσείο της Πέλλας, από όπου έχει πιθανότατα κλαπεί από τους Ρωμαίους.
14. Αλέξανδρος – Ήλιος – Κοσμοκράτωρ. Από την Αμισό του Πόντου, του 350 –300 π.Χ. Σήμερα βρίσκεται στο Βέλγιο στις Βρυξέλλες, στο Μusee du Cinquantenaire. Άγνωστες οι λεπτομέρειες της παράνομης λαθροκατοχής από τις Βελγικές αρχές και της πιθανής αγοραπωλησίας.
15. Μικρογραφία ασπίδας που απεικονίζει τον Αλέξανδρο – ΄Ηλιο. Βρέθηκε στον τάφο των Ερώτων στην Ερέτρια Ευβοίας. Σήμερα βρίσκεται στην Αμερική, στο Μουσείο Καλών Τεχνών στην Βοστώνη. Άγνωστες οι λεπτομέρειες της παράνομης εξόδου από την Ελλάδα και παράνομης λαθροκατοχής, από τις αμερικανικές αρχές. Η θέση του έργου αυτού ανήκει στο αρχαιολογικό μουσείο της Χαλκίδος.
16. Κιονόκρανο εισόδου ανακτόρων : Σύνθετο ιωνικό κιονόκρανο από την είσοδο των ανακτόρων των Αιγών (Βεργίνα). Βρίσκεται και αυτό εκπατρισμένο στο μουσείο του Λούβρου. Ανήκει στον αρχαιολογικό χώρο της Βεργίνας, όχι στο Λούβρο. Θα διεκδικήσουμε με κάθε νόμιμο τρόπο και σε διεθνές επίπεδο τον επαναπατρισμό του, στην γη όπου ανήκει. Εκεί στον ίδιο χώρο, όπου αντίκρυσε τον Φίλιππο, τον Αλέξανδρο, την Ολυμπιάδα.
http://safem.gr
