σ.σ.Β.Τ ο παρακάτω κείμενο είναι από το μυθιστόρημα του Philipp Vandenberg “Τα μυστικά ημερολόγια του Αύγουστου Καίσαρα” και σε καμιά περίπτωση δεν αποτελεί κάποια κάποια ιστορική πηγή ή ιστορικό γεγονός,όπως λανθασμένα παρουσιάζεται σε διάφορες ιστοσελίδες στο διαδίκτυο.Η δημοσίευση του γίνεται καθαρά για την λογοτεχνική του αξία.
Από «Τα μυστικά ημερολόγια» του Αύγουστου Καίσαρα Περγαμηνή αρ. LXXXIX
O Αύγουστος Καίσαρας,αναφέρει τα παρακάτω:
«Θέλω να ξεκινήσω από την αρχή, από τότε που ο άνθρωπος συνάντησε το είδωλο, όπως λένε και οι Έλληνες, το είδωλο της τυφλής λατρείας. Εμείς οι Ρωμαίοι δανειστήκαμε αυτή τη λέξη, όπως και πολλές άλλες που μας έλειπαν, και πολλοί από εμάς αναζητούν τα είδωλά τους σε αυτούς που μας δάνεισαν αυτή τη λέξη. Δεν αποτελώ εξαίρεση και θα έλεγα ψέματα αν ισχυριζόμουν ότι ο θρυλικός πατέρας μου, Γάιος Ιούλιος Καίσαρας, τον οποίο αγαπώ, αποτέλεσε είδωλο για μένα στα νεανικά μου χρόνια.
Τα είδωλα δεν τα αγαπάμε, αλλά τα σεβόμαστε και θαυμάζουμε, και εγώ θαύμαζα τον Μεγάλο Μακεδόνα, τον Αλέξανδρο. Αισθανόμουν περισσότερο συγγενής με εκείνον, παρά με τον Γάϊο, όχι εξ αίματος, αλλά στην ψυχή και το χαρακτήρα, και όλες τις καταστάσεις που αντιμετώπισε στη ζωή του. Ακόμη και σήμερα τρέμω όταν σκέφτομαι ότι τότε που είχα εκλεγεί για πέμπτη φορά ύπατος συνάντησα το μεγάλο μου είδωλο το λείψανο του δηλαδή, βαλσαμωμένο με βότανα σύμφωνα με την τέχνη των Πτολεμαίων, κατά τέτοιο τρόπο που έμοιαζε σαν να κοιμόταν κουρασμένος από τις κατακτήσεις του σε ολόκληρο τον κόσμο.
Σε αυτόν και μόνο σε αυτόν χρωστάει ο λαός της Αλεξάνδρειας το ότι μετά τη νίκη μου στο Άκτιο δεν κατέστρεψα την πόλη τους, όπως τους άξιζε, που σεβάστηκα το ανάκτορο του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας και δεν το γκρέμισα. Όχι, δεν το έκανα. Ακόμη και αν η εκδίκηση θα σήμαινε δικαιοσύνη, έδειξα πραγματική μεγαλοψυχία για χάρη του Μεγάλου Αλεξάνδρου που είχε ιδρύσει αυτή την πόλη στις δυτικές όχθες του Νείλου, χωρίς διαπραγματεύσεις, αλλά με αποφασιστικότητα, αφού πέταξε το μανδύα του στην άμμο και σχεδίασε με το σπαθί του την περίμετρο, τους δρόμους και τα σπίτια- άλλες εννέα πόλεις φέρουν ήδη το όνομα του. Όταν έφτασα στον τάφο του, που είναι φτιαγμένος από κόκκινο μάρμαρο, έδωσα εντολή να σηκώσουν τη βαριά πλάκα και αντίκρισα το είδωλό μου, που έμοιαζε με άγαλμα του Λυσίππου, γεμάτος θαυμασμό και δέος. Ήμουν τότε ακριβώς 33 ετών, στην ηλικία που πέθανε ο Αλέξανδρος.
Μέγας Αλέξανδρος Δεν θα ξεχάσω ποτέ την όψη του. Ο Μεγάλος αυτός άνδρας, χωρίς γένια, έμοιαζε να χαμογελάει, ένα χαμόγελο ικανοποίησης που έδειχνε ότι γνώριζε καλά τι είχε καταφέρει, περήφανος και συνειδητοποιημένος, ναι, ακόμη και αυτάρεσκος και ανώτερος. Με αυτό το χαμόγελο πεθαίνει μόνο ένας άντρας που έχει κόψει με το σπαθί του το γόρδιο δεσμό, αντί να ψάχνει να βρει την αρχή και το τέλος του σχοινιού, ένας άντρας που πηγαίνει στην έρημο να βρει τον Άμμωνα Δία για να επιβεβαιώσει τη θεϊκή καταγωγή του και το δικαίωμα της εξουσίας, ένας άντρας που ουσιαστικά δεν γνώριζε κανέναν αντίπαλο εκτός από τον ίδιο του τον εαυτό. Τότε δεν ήθελα τίποτα περισσότερο παρά να πεθάνω κι εγώ κάποια στιγμή σε τον Μεγάλο Μακεδόνα- με ένα χαμόγελο χαραγμένο στο πρόσωπό μου.
Έμεινα ατέλειωτες ώρες έτσι, να τον κοιτάζω, μέχρι που οι ανυπόμονοι σύντροφοί μου με πίεσαν να δούμε και άλλους νεκρούς Πτολεμαίους, που κείτονταν εκεί επί 300 χρόνια, μεταμορφωμένοι σε μούμιες. Είπα επιτακτικά στους ανόητους συντρόφους μου πως αυτό που ήθελα να δω εγώ ήταν ένας βασιλιάς, και όχι άλλα πτώματα. Γι’ αυτό και αρνήθηκα να επισκεφθώ τον Άπι, αφού εμείς οι Ρωμαίοι συνηθίζουμε να λατρεύουμε τους θεούς και όχι τους ταύρους.
Έτσι, λοιπόν, έδιωξα τον εντελώς ανεγκέφαλο όχλο και καμία από τις ανόητες κουβέντες τους δεν μπόρεσε να μου αλλάξει γνώμη. Με τη φλόγα να τριζοβολάει στη δάδα, περιεργαζόμουνα τον μικρόσωμο άντρα. Όπως κι εγώ έτσι και ο Αλέξανδρος ήταν κοντός, γεγονός που δικαιώνει όσους ισχυρίζονται πως οι μικρόσωμοι άντρες προορίζονται για κάτι μεγάλο, αφού όλη η ενέργεια τους μοιράζεται σε ένα σώμα μικρού μεγέθους. Όπως και εγώ, έτσι και ο Αλέξανδρος έγραφε στη μητέρα του μυστικά γράμματα. Λεγόταν Ολυμπιάδα, είχε τα ίδια πάθη με την Άτια και λέγεται ότι ο Δίας Άμμωνας κοιμόταν μαζί της, παίρνοντας τη μορφή φιδιού.
Όπως και εγώ, έτσι και ο Μεγάλος Μακεδόνας περιφρονούσε τα αθλήματα όπου έπαιρναν μέρος δυναμικοί αθλητές, και έδειχνε μεγαλύτερη αγάπη για τη φιλοσοφία. Αγαπούσε όπως έλεγε τον Αριστοτέλη σαν πατέρα του και τις τραγωδίες του Αισχύλου, του Ευριπίδη και του Σοφοκλή, ενώ όταν κοιμόταν είχε πάντα κάτω από το μαξιλάρι του την Ιλιάδα του Ομήρου, δίπλα στο ξίφος του. Και όπως ζήλευα εγώ τον Οράτιο για την τύχη του να «σμιλεύει» τις λέξεις και να αδιαφορεί για τα χρήματα και τη φήμη του, έτσι και ο Αλέξανδρος είδε το άλλο του εγώ σε ένα σοφό. Όταν πήγε στην Κόρινθο είπε στον κυνικό Διογένη ότι θα του εκπλήρωνε όποια χάρη του ζητούσε. Τότε εκείνος του ζήτησε να πάει λίγο παρακεί για να μην του κρύβει τον ήλιο, δεν ήθελε τίποτε άλλο.
Τα λόγια αυτά άρεσαν πολύ στον Αλέξανδρο, που με περηφάνια και μεγαλείο ψυχής- κανείς δεν μπορεί να το καταλάβει καλύτερα από εμένα- είπε για τον φιλόσοφο: «αν δεν ήμουν ο Αλέξανδρος, θα ήθελα να είμαι ο Διογένης». Η πολυτέλεια, έλεγε ο Αλέξανδρος- και σ’ αυτό επίσης συμφωνούμε απολύτως- σε κάνει υπηρέτη και δούλο της, το να είσαι βασιλιάς είναι το πιο σκληρό καθήκον. Κατέκρινε λοιπόν τους άνδρες που αρέσκονταν στις πολυτέλειες και τα υλικά αγαθά, όπως τον Άγνωνα, που ήθελε να έχει ασημένια καρφιά στις σόλες του, ή τον Λεονάτο που ζήτησε να του φέρουν άμμο από την Αίγυπτο για να αθλείται, ή τον Φιλώτα που πρόσταξε να φτιάξουν φωλιές σε 100 στάδια για να μπορεί να κυνηγάει. Ήταν πιο υπομονετικός από εμένα, γιατί μπορεί να περιφρονούσε την ακόλαστη συμπεριφορά, όμως δεν εξέδωσε κανένα νόμο, όπως έκανα εγώ, για να τη σταματήσει.
Έτσι, ο Μέγας Αλέξανδρος με δίδαξε την υπομονή. Με έμαθε ότι χωρίς υπομονή, το έδαφος που βγαίνουν τα σπαρτά δεν αποδίδει. Και αν κοιτάξω πίσω μου, τα 76 χρόνια της ζωής μου, δεν βρίσκω ίχνος υπομονής- και αν κάπου διακρίνεται αμυδρά, δεν μπορώ να πω ότι ήταν υπομονή, αλλά ανοχή, δυστυχώς. Δεν έμαθα ποτέ τοξοβολία, όπου αρίστευε ο Αλέξανδρος, ή να πηδάω από το άρμα, όπως έκανε εκείνος όταν τα άγρια άλογα έτρεχαν στο δάσος. Ακόμη, δεν κυνηγούσα αλεπούδες. Αυτό, βέβαια, οφειλόταν και στην υγεία μου, που από πολύ νωρίς με ανάγκασε να μένω μέσα στο σπίτι, παρόλα αυτά, όμως, με τη βοήθεια του γιατρού μου, του Μούσα, έφτασα σε μεγάλη ηλικία.
Εγώ, ο Imperator Caesar Augustus Divi Filius, και ο Μέγας Αλέξανδρος, δεν φοβόμασταν τίποτα περισσότερο από τη σημασία των οιωνών και των χρησμών. Δεν είναι παράδοξο; Αρκούσε ένα νεύμα, μια αράδα που τραβούσε το χέρι μας με την πένα, και λαοί πέθαιναν, χώρες καίγονταν και ποταμοί άλλαζαν τη ροή τους. Και όμως, αρκούσε ένας ξαφνικός κεραυνός για να κρυφτώ στο μανδύα μου, ενώ ο Αλέξανδρος έπιανε την κούπα του. Ο Αλέξανδρος είχε γύρω του άνδρες από τη Βαβυλώνα, εγώ από την Αίγυπτο, γιατί πιστεύω στα αστέρια, δεν γνωρίζω όμως τους νόμους που με τόση σοφία καθορίζουν την τροχιά τους. Και αν για εκείνον το σημάδι ήταν μια πηγή, που ξαφνικά ανάβλυσε νερό στο σημείο που είχε στήσει η σκηνή του, στο δρόμο του για την Ινδία, για εμένα ήταν ένα περιστέρι που με διαβεβαίωσε ότι θα επιστρέψω υγιής. Οι δύο οιωνοί είπαν την αλήθεια, πρέπει να ομολογήσω, γιατί εκείνη την εποχή υπήρχε μεγάλη εκμετάλλευση και σύγχυση γύρω από την εξήγηση των σημείων που έστελναν οι θεοί….
* Πάγωσε το αίμα μου μόλις το είδα. Ήθελα να το βάλω στα πόδια, όμως μια μυστήρια δύναμη με κρατούσε καρφωμένο εκεί. Δεν θυμάμαι πια πόση ώρα κράτησε αυτό, μέχρι που με τράβηξαν έξω δύο φρουροί. Κανένας από τους ιερείς δεν μπόρεσε να πει αν αυτό ήταν κάποιος κακός οιωνός που μου έστελναν οι θεοί, αφού κάτι παρόμοιο δεν τους έχει ξανασυμβεί και το θεώρησαν χωρίς σημασία.
Αυτά σκεφτόμουν όση ώρα στέκομαι μπροστά στο νεκρό Αλέξανδρο και ήθελα να τον αποχαιρετήσω όπως χαιρετάει κάποιος, που βρίσκεται και αυτός στο τέλος της ζωής του, έναν καλό φίλο. Έτσι, έσκυψα, τον φίλησα στο μέτωπο και τον χάιδεψα Ωστόσο, από τη μεγάλη συγκίνηση, φάνηκα απρόσεκτος και σκόνταψα στη σαρκοφάγο του Αλέξανδρου. Για να μην πέσω άπλωσα το αριστερό μου χέρι και ακούμπησα κατά λάθος τη μύτη του. Έσπασε σαν γυαλί σε πολλά κομμάτια και πριν καταλάβω τι είχε συμβεί, είδα ότι στο σημείο που βρισκόταν πριν η μύτη του, έχασκε τώρα μια τρύπα.
Πιστέψτε με, όλα όσα γράφω είναι αλήθεια και μολονότι προσπάθησα να κλείσω τα μάτια και να σβήσω την εικόνα που είχα δει, στάθηκε αδύνατον. Η εικόνα αυτή με ακολουθεί σαν σκιά και την βρίσκω συνεχώς μπροστά μου: μια μαύρη τρύπα στο κεφάλι του Αλεξάνδρου, όχι μια πληγή που κάποια στιγμή θα έκλεινε, όχι. Τότε μου φαινόταν, όπως και σήμερα, σαν να κατέστρεψα με τα ίδια μου τα χέρια αυτόν τον θεϊκό άνθρωπο- το ίδιο μου το είδωλο».
*Τη σπασμένη μύτη στη μούμια του Μεγάλου Αλεξάνδρου περιγράφει και ο Κάσσιος Δίων, βιβλίο 51, 16, 5. PHILIPP VANDENBERG: «ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ, Τα Μυστικά Ημερολόγια», Εκδόσεις Κονιδάρη-Αθήνα, 2004.
Χθες, 29/11/2014, σε μια “χλωμή” και “απογοητευτική” (όπως παρουσιάστηκε από τα ΜΜΕ) παρουσίαση η ανασκαφική ομάδα παρουσίασε τα πεπραγμένα της ανασκαφής στον Τύμβο Καστά.
Εκ πρώτης όψεως φαίνεται ότι δεν παρέσχε κανένα νέο στοιχείο, αντίθετα απογοήτευσε όσους περίμεναν κάτι συγκλονιστικό. Είναι όμως πράγματι έτσι τα πράγματα ;
Η αρχαιολόγος Φωτεινή Αναστασοπούλου κατόρθωσε να παρευρεθεί στην σημερινή παρουσίαση και να καταγράψει υπό τύπον πρακτικών όσα διημείφθησαν
σήμερα και μου τα έστειλε για να τα αναρτήσω.
Παραθέτω το συνοδευτικό κείμενο που μας έστειλε και τα πρακτικά από τα οποία αντλούνται πολύ σημαντικά στοιχεία που μπορεί κάποιος να παρατηρήσει μόνο αν διαβάσει “ανάμεσα στις λέξεις” που ειπώθησαν.
Σε γενικές γραμμές η κατάσταση όπως κατεγράφη ήταν η εξής :
-Το μνημείο κατασκευαστηκε για έναν αφηρωισμένο νεκρό, ήταν ελεγχόμενα επισκέψιμο και στους Ρωμαϊκούς χρόνους εσφραγίσθηκε με την επιχωμάτωση που συναντήσαμε η οποία αποκλείεται να ήταν φυσική.
– Κατά την διάρκεια που ήταν επισκέψιμο εσυλήθη (?)
– Δεν ευρέθησαν καθόλου κτερίσματα στον ταφικό θάλαμο που όμως δεν αποκλείεται να υπάρχουν σε κάποιο άλλο σημείο του τύμβου!
– Αν σωζόταν η βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας ίσως να είχαμε γραπτές πηγές για το μνημείο.
– Οι τρύπες στους διαφραγματικούς τοίχους ήταν εσκεμμένες για να γίνει η επιχωμάτωση
Εδώ δημιουργούνται αρκετά ερωτήματα, τα βασικότερα των οποίων είναι τα εξής :
– Γιατί οι Ρωμαίοι να είχαν τόσο ζήλο να σφραγίσουν ένα μνημείο το οποίο μάλιστα δεν ήταν ρωμαϊκό και μάλιστα ήταν συλημένο ;
– Γιατί αν σωζόταν η βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας ίσως να είχαμε γραπτές πηγές για το μνημείο; Εχει καμία σχέση με την Αλεξάνδρεια το μνημείο αυτό το οποίο και θα ερμήνευε την ανάγκη καταγραφής του ;
– Γιατί δεν υπάρχει καταγραφή από τους Ρωμαίους αυτού του μνημείου και μάλιστα για την επιχωμάτωση του που ήταν αρκετά επιμελημένη και δαπανηρή, ενώ γνωρίζουμε ότι κατέγραφαν το οτιδήποτε ;
Αυτά τα ερωτήματα μας αναγκάζουν πλέον να εστιάσουμε την προσοχή μας στην Ρωμαϊκή περίοδο. Κάνοντας αυτό παρατηρούμε τα εξής :
– Ο τελευταίος αυτοκράτωρ ο οποίος είδε τον Αλέξανδρο ήταν ο Καρακάλλας και οΣεπτίμιος Σεβήρος ήταν αυτός που σφράγισε τον τάφο ώστε να μην τον επισκεφτεί ξανά κανείς.
Αυτό εκ πρώτης όψεως δεν δημιουργεί κανένα πρόβλημα, όμως αν προσέξουμε ότι ο Σεβήρος ήταν ο πατέρας του Καρακάλλα τότε προκύπτει ένα παράδοξο. Πως ο Καρακάλλας επισκέφτηκε τον τάφο του Αλεξάνδρου ενώ τον είχε σφραγίσει ο πατέρας του και πως κανείς μετά από αυτόν δεν είδε πλέον τον Αλέξανδρο;
Η αποδιδόμενη στον Ιωάννη τον Χρυσόστομο της ρήσης “Που είναι το σήμα Αλεξάνδρου, δείξον μοι” μήπως υπονοεί ότι το σώμα του Αλεξάνδρου δεν ήταν πλέον στην Αλεξάνδρεια και όχι αυτό που κοινώς του αποδίδεται, ότι εχάθη τότε πλέον η μνήμη του Αλεξάνδρου ;
Ο Καρακάλλας είναι γνωστός για την λατρεία που έτρεφε για τον Αλέξανδρο.
“Οι ιστορικοί συμφωνούν ότι το κύριο –αν όχι μοναδικό– αίτιο για την εκστρατεία του Καρακάλλα εναντίον των Πάρθων πήγαζε από τον απεριόριστο και μάλλον νοσηρό θαυμασμό του για τον Μέγα Αλέξανδρο και όχι από κάποια ιδιαίτερη στρατηγική ανάγκη της εποχής. Άλλωστε η επιθυμία του αυτοκράτορα να μιμηθεί το Μακεδόνα βασιλιά και τα επιτεύγματά του φαίνεται να καθόρισε γενικότερα την όλη πολιτική του“ Μάλιστα στον στρατό του υπηρετούσαν και 16.000 Μακεδόνες.
Ετσι λοιπόν διαμορφώνεται μια άλλη πραγματικότητα που μπορούμε να υποθέσουμε, η οποία είναι η εξής :
Ο Σεπτίμιος Σεβήρος σφραγίζει τον τάφο του Αλεξάνδρου στην Αλεξάνδρεια διότι η σορός του Αλεξάνδρου μεταφέρεται για να ταφεί στον τάφο που εξ αρχής προοριζόταν για αυτόν, στην Αμφίπολη. Ο τάφος αυτός είχε παραμείνει άδειος λόγω του ότι η σορός του Αλεξάνδρου υφαρπάχτηκε από τον Πτολεμαίο και κατέληξε στην Αίγυπτο.
Παρόλα αυτά στον μη χρησιμοποιηθέντα τάφο του στην Αμφίπολη του απεδίδοντο τιμές ήρωα/θεού. Ο τάφος του είχε κατασκευαστεί εξ αρχής με προδιαγραφές επιχωμάτωσης για αυτό και υπήρχαν τα ανοίγματα στους διαφραγματικούς τοίχους και η μαρμάρινη πλάκα που συνδέει τα δύο αυτά ανοίγματα.
Όταν λοιπόν εσφραγίσθη ο τάφος στηνΑλεξάνδρεια, η σορός μετεφέρθη από τονΣεβήρο ή τον Καρακάλλα στην Αμφίπολη, όπου και ενεταφιάσθη και αμέσως ο τάφος σφραγίσθηκε. Το γεγονός δεν κατεγράφη στα αυτοκρατορικά αρχεία σίγουρα με εντολή του αυτοκράτορα, προφανώς για να μην αποκαλυφθεί τι ακριβώς συνέβη εκεί. Ο Καρακάλλας συνεπώς προσκυνά τον Αλέξανδρο στην Αμφίπολη τελικά και όχι στην Αλεξάνδρεια και σφραγίζοντας τον τάφο αποκλείει πλέον την επίσκεψη του από οποιονδήποτε άλλο.
Ας σημειωθεί ότι στο σημείο που υπάρχει ο λόφος Καστά ευρέθη ένα μιλλιάριο (οδοδείκτης) του Καρακάλλα.
Έτσι εξηγείται επίσης η ρήση της κας Περιστέρη γιατί αν σωζόταν η βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας ίσως να είχαμε γραπτές πηγές για το μνημείο. Διότι πολύ πιθανόν να είχε καταγραφεί εκεί η μεταφορά της σορού του Αλεξάνδρου από την Αλεξάνδρεια στην Αθήνα.
Ένα επίσης πολύ σημαντικό στοιχείο είναι ότι και η ανασκαφική ομάδα εκτιμά ότι τα κτερίσματα να είναι θαμμένα σε άλλο σημείο του τύμβου.
Είναι σαφές λοιπόν ότι από τις ενδείξεις που έχει η ανασκαφική ομάδα προκύπτει ένα τέτοιο σενάριο, το οποίο όμως προφανώς δεν μπορεί να υιοθετηθεί δημοσίως και έτσι αναμένουν να “δέσουν” αυτήν την υπόθεση με περισσότερα στοιχεία και μετά από την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των μετρήσεων. Για αυτό και είναι φειδωλοί στις ανακοινώσεις τους.
Βέβαια αυτό μένει να αποδειχθεί ή να καταρριφθεί από τις επερχόμενες ανακοινώσεις.
Εν αναμονή λοιπόν… Το μέλλον ίσως να κρύβει εκπλήξεις…..
Eπίσης, αναφέρω πάλι μαζεμένα όλα τα βίντεο που έχω ανεβάσει.
Μέρος από την παρουσίαση της κας. Περιστέρη. No 1
Μέρος από την παρουσίαση της κας. Περιστέρη. No 2
Μέρος από την παρουσίαση του κου. Λεφαντζή
=======
Αφού κατάφερα να μπω σήμερα στη συνέντευξη τύπου σου χαρίζω όλες τις σημειώσεις που κατάφερα να κρατήσω ώστε να τις χρησιμοποιήσεις όλες ή μέρος τους, ότι σου φανεί πιο πρόσφορο.
Να ξέρεις ότι έχω καταγράψει το μεγαλύτερο μέρος από όσα ειπώθηκαν.
Η διαδικασία των ερωταπαντήσεων τελείωσε στις 15.30 και πάλι πολλοί που είχαν ζητήσει να θέσουν ερωτήσεις δεν πρόλαβαν (ούτε κι εγώ).
Η κ. Περιστέρη ήταν συγκινημένη αλλά και χαρούμενη και απαντούσε αυθόρμητα, χαμογελώντας και κοιτώντας στα μάτια το συνομιλητή της. Η κ. Μενδώνη παρενέβη ελάχιστα η δε κ. Παναγιωταρέα ήταν μεν παρούσα αλλά βουβό πρόσωπο.
Έλαμψαν δια της απουσίας τους πολλοί καθηγηταράδες που κάνουν το γύρο των καναλιών για να ευλογούν τα γένια τους. Μόνη παρουσία από τους πολύ επώνυμους καθηγητές ήταν η κ. Κοκορού-Αλευρά, που τιμητικά της δόθηκε πρώτης ο λόγος για ερωτήσεις.
Δεν έγιναν ιδιαίτερες αποκαλύψεις εκτός από το ότι βρέθηκαν και νομίσματα του Μεγ. Αλεξάνδρου σε Θ1 Θ2 κι οτι οι Βρετανοί προσπάθησαν να κλέψουν τα κομμάτια του Λέοντα και της βάσης του, κάτι που αποκάλυψε ο κ. Λεφαντζής ο οποίος είπε ότι είναι και ιστορικά επιβεβαιωμένο.
Λύθηκε και το μυστήριο γιατί δεν έχουν δείξει φωτογραφίες του σκελετού και γιατί ακόμα δεν έχουμε εκτίμηση αν ήταν γυναίκα ή άνδρας.
Σημαντικό επίσης θεωρώ ότι ειπώθηκε πως πιθανόν τα κτερίσματα-δώρα του νεκρού να βρίσκονται σε άλλο χώρο του τύμβου.
Πολλά ερωτήματα μένουν αναπάντητα αλλά και η πιθανότητα να είναι ο τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου κατά την ταπεινή μου γνώμη όχι μόνο δεν καταρρίφθηκε αλλά ενισχύθηκε.
Αυτά, φίλε μου και είθε αυτά που προσμένουμε να αποδειχτούν και επιστημονικά και να ζήσουμε να τα δούμε και να τα σχολιάσουμε.
Επίσημη συνέντευξη τύπου στο ΥΠΠΟ για το Ταφικό μνημείο της Αμφίπολης
Την εκδήλωση προλόγισαν οι δύο εισηγητές, Βασίλης Λαμπρινουδάκης, ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών και Νίκος Σταμπουλίδης, αρχαιολόγος, Διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης οι οποίοι και συντόνισαν τις ερωτήσεις.
Ομιλία κ. Περιστέρη
Αρχικά δήλωσε ότι σήμερα θα γίνει μια παρουσίαση των μέχρι στιγμής ευρημάτων της ανασκαφής κι ότι απομένει πολύ μελέτη και δουλειά για να ερμηνευθούν όσα αποκάλυψε η ανασκαφική σκαπάνη.
Έκανε μια αναδρομή σε προηγούμενες ανασκαφικές έρευνες που είχαν γίνει στον τύμβο Καστά κατά την δεκαετία του 50 από τον κ. Λαζαρίδη και που αποκάλυψαν τάφους της εποχής του σιδήρου καθώς και της ελληνιστικής περιόδου.
Η σύγχρονη έρευνα στον τύμβο ξεκίνησε το 2012. Υπήρχε μια λαϊκή παράδοση στην περιοχή ότι ο τύμβος κρύβει τον «τάφο της βασίλισσας». Αρχικά επιχειρήθηκε να οριοθετηθεί ο τύμβος ώσπου τελικά ανακαλύφθηκε το αντίθημα του περιβόλου και κατόπιν ο ίδιος ο μαρμάρινος περίβολος από θασίτικο μάρμαρο. Αποκαλύφθηκαν σιγά-σιγά δόμοι, ορθοστάτες και επιστέψεις και αναδείχθηκε, σε συνεργασία και με τον αρχιτέκτονα κ. Λεφαντζή, ότι η διάμετρος του περιβόλου είναι 158,40 μ. το δε ύψος 3μ.
Την πρώτη χρονιά είχαν βρει μόνο διάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη του περιβόλου. Βρέθηκαν δόμοι όχι μόνο στον αρχαιολογικό χώρο αλλά και δίπλα στο σημείο που βρίσκεται ο λέων.
Φαίνεται ότι τον 3ο αι μ.Χ κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους υπήρξε γερανός που ξεκόλλησε κομμάτια του περιβόλου τα οποία χρησιμοποιήθηκαν σε άλλες κατασκευές όπως φράγματα κλπ.
Τέλος, βρέθηκαν επιτόπου 80μ. του περιβόλου με όλα τα αρχιτεκτονικά μέλη, γείσα, επιστύλια, βάσεις.
Στα τελευταία 30-40 μέτρα του περιβόλου που αποκαλύφθηκαν το 2014, εντοπίστηκε και η είσοδος του ταφικού μνημείου.
Η βάση του λέοντα είναι κατασκευασμένη από τμήματα του περιβόλου.
Ανάμεσα στα τμήματα του περιβόλου που βρέθηκαν στο Λιθότοπο μπορεί να υπάρχουν και κομμάτια που ανήκουν στον τάφο.
Η βάση του πρώτου διαφραγματικού τοίχου πίσω από τις σφίγγες στηριζόταν μόνο σε έναν δόμο στο κέντρο, η υπόλοιπη ήταν στον αέρα!
Το γείσο πάνω από τις καρυάτιδες είχε λεπτομέρειες ίδιες με τα γείσα του περιβόλου.
Από δοκάρι που κατέπεσε (σε αδιευκρίνιστη χρονική στιγμή) και που βρέθηκε στην ανασκαφή κατεστράφη το πρόσωπο της μιας Καρυάτιδας (αυτής που βρίσκεται στα δεξιά, προς Α.).
Δεν είχαμε βεβήλωση του μνημείου από χριστιανούς καθώς δεν βρέθηκαν οι χαρακτηριστικοί σταυροί που συνήθιζαν να σκαλίζουν.
Καθώς μέσα στον τάφο αφαιρούνταν τα χώματα και οι διαφραγματικοί τοίχοι γινόταν παράλληλα στερέωση.
Τα μαρμάρινα θυρόφυλλα του ταφικού θαλάμου θα μπορέσουν να συγκολληθούν μια και βρέθηκαν σπασμένα σε μεγάλα κομμάτια.
Πρόκειται για λατρευτικό ταφικό μνημείο με νεκρό αφηρωϊσμένο.
Έχουν περάσει από το μνημείο βέβηλα χέρια τα οποία προκάλεσαν πολλές ζημιές και διαταραχή ιδίως στον ταφικό θάλαμο.
Ο σκελετός έχει προβλήματα λόγω της υγρασίας και θα πρέπει να αποκατασταθεί για να δώσει συμπεράσματα. Έχει μεταφερθεί με τα χώματα από τον τάφο στο μουσείο της Αμφίπολης για να μελετηθεί καλύτερα από ομάδα ανθρωπολόγων.
Ομιλία κ. Λεφαντζή
Λέων και Τύμβος
Μια βρετανική ταξιαρχία προσπάθησε να μεταφέρει το 1916 1000 κομμάτια του λέοντος με 4 φορτηγίδες πλην όμως Βούλγαροι και Αυστριακοί βύθισαν τα πλοιάρια και τα τμήματα του λέοντα βυθίστηκαν στο Στρυμώνα.
Ο αρχαιολόγος Miller αποτύπωσε το υλικό και έκανε μια πρώτη τεκμηρίωση.
Όταν προ ημερών κατέβηκε η στάθμη του Στρυμώνα αποκαλύφθηκαν 52 μαρμάρινα κομμάτια τα οποία την επόμενη μέρα αυξήθηκαν κατά 5 (φαίνεται ότι κάποιοι κάτοικοι «επέστρεψαν» κάποια κομμάτια που είχαν στα σπίτια τους!). Ενδέχεται κάποια κομμάτια του περιβόλου να βρίσκονται στη βάση του φράγματος της Κερκίνης και τα οποία ποτέ δεν θα ανακτήσουμε.
Η βάση του Λέοντα ίσως είχε γλυπτά και ζωφόρο.
Ο κατασκευαστής του περιβόλου γνώριζε ότι π=3,14 και έκανε χρήση της χρυσής τομής με βασική διάσταση 0,528 της οποίας όλα τα υπόλοιπα είναι πολλαπλάσια.
Διαπιστώθηκαν τεκτονικά σημεία, γράμματα Α και Ε σε πλάκες του περιβόλου εκ κατασκευής, τα οποία επιβεβαιώνουν την χρονολόγηση στο τελευταίο τέταρτο του 4ου αι π.Χ.
Ο Λέων κοίταξε ΝΑ.
Ο Λέων και ο τύμβος ανήκουν σε ένα ευρύτερο σύνολο στο οποίο θα περιλαμβάνεται και ο παρακείμενος λόφος 133.
Μελετάται όλη η τοπογραφία της περιοχής.
Στα ρωμαϊκά χρόνια, ξηλώθηκαν μάρμαρα του περιβόλου και τότε πρέπει να έγινε η κατάχωση του τάφου. Η ανασκαφή αποκάλυψε τα αντίβαρα ρωμαϊκού γερανού και ένα από τα πέδιλα του που εδραζόταν στο έδαφος της ανασκαφής.
500 κομμάτια του περιβόλου βρέθηκαν στη λίμνη Κερκίνη, τα οποία η ομάδα συγκέντρωνε μέχρι και την περασμένη Κυριακή. Οι εργασίες αναστήλωσης θα δώσουν στο τέλος μία καλή αναπαράσταση του περιβόλου.
Ομιλία κ. Εγγλέζου, Αρχιτέκτονος
Ο τάφος έγινε με εκσκαφή και επανεπίχωση.
Η απομάκρυνση εξωτερικά των χωμάτων, ιδίως πάνω από τον ταφικό θάλαμο, θα γίνει εφόσον πρώτα ολοκληρωθούν τα στερεωτικά έργα στο εσωτερικό του μνημείου. Αλλιώς το βάρος των μηχανημάτων και οι δονήσεις θα προκαλέσουν ζημιές.
Στο ταφικό μνημείο έχουν τοποθετηθεί 19 αισθητήρες παραμόρφωσης, οι περισσότεροι στον ταφικό θάλαμο.
Η κατασκευή του ταφικού ορύγματος φαίνεται ότι έγινε πριν την κατασκευή του μνημείου.
Μεγάλοι σεισμοί στην περιοχή έγιναν κατά τον 6-7ο αι. μ.Χ. καθώς και το 1829 με επίκεντρο τη Δράμα. Είναι περιορισμένες οι ζημιές από σεισμούς που προκλήθηκαν στο μνημείο.
Όσον αφορά το ερώτημα αν επέφερε κατάχωση μια μεγάλη πλημμύρα, αυτό δεν συνέβη γιατί σ’ αυτή την περίπτωση θα είχαν καταρρεύσει οι σφραγιστικοί τοίχοι.
Ο σκελετός του νεκρού είναι διαταραγμένος από αρχαίους τυμβωρύχους.
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
Ακολούθησαν ερωτήσεις –εναλλάξ από αρχαιολόγους και δημοσιογράφους- οι οποίες απαντήθηκαν και από τους 3 που έκαναν την παρουσίαση (κκ Περιστέρη, Λεφαντζής, Εγγλέζος) και σε μια περίπτωση από την κ. Μενδώνη.
Κ. Κοκορού – Αλευρά
(καθηγήτρια Αρχαιολογίας στο παν/μιο Αθηνών)
Ε: Για το ταφικό όρυγμα, πόσο απέχει χρονικά η κατασκευή του από τον υπόλοιπο τάφο ή είναι ταυτόχρονη;
Α: Το όρυγμα προηγήθηκε δεν ξέρουμε αν έγινε ταυτόχρονα.
Ε: Βρέθηκαν λιθόπλινθοι μέσα στο όρυγμα από την επένδυσή του;
Α: Υπάρχει επένδυση στο κατώτερο τμήμα του ορύγματος. Από τα ευρήματα συμπεραίνεται ότι υπήρχε επένδυση του ορύγματος.
Ε: Πότε έγιναν οι σφραγιστικοί τοίχοι και οι επιχωματώσεις;
Α: Οι τοίχοι σφράγισης κατασκευάστηκαν με υλικό σε 2η χρήση. Το πώρινο υλικό του μνημείου είναι της ίδιας εποχής με τον τάφο.σ
Στο δάπεδο του 4ου χώρου (εννοεί του ταφικού θαλάμου) είναι πιο εκλεπτυσμένη η επεξεργασία των πωρολίθων.
Μαρμάρινο υλικό από το μνημείο επαναχρησιμοποιήθηκε σε άλλα μνημεία.
Τα επιγραφικά υλικά είναι μόνον τεκτονικά και οικοδομικά σημεία.
Κώττη, ΕΘΝΟΣ
Ε: Ποιος είναι θαμμένος εκεί;
Α: Με λέοντα στην κορυφή και τόσο τεράστιο ταφικό μνημείο θα μπορούσε να ήταν ένας μεγάλος στρατηγός του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Όμως θα πρέπει να μελετηθεί το σκελετικό υλικό από ανθρωπολόγο για να έχουμε κάποιες απαντήσεις.
Χατζόπουλος
Ε: Φαίνεται ότι οι δυο προθάλαμοι του μνημείου ήταν επισκέψιμοι αρχικά. Οπότε οι προστατευτικοί τοίχοι είναι μεταγενέστεροι. Άρα μετά από ηθελημένη καταστροφή υπολείμματα και τμήματα γλυπτών αποτέθηκαν στον ταφικό θάλαμο και έκλεισε με τοίχους το μνημείο;
Α: Είχαμε πολλές επιδρομές από Θρακικά φύλα μετά τη μάχη της Πύδνας. Μετά τον 3ο αι μ.Χ. συνέβη μερική καταστροφή του μνημείου.
Στην αρχαιότητα το μνημείο ήταν γνωστό και ορατό οπότε, όπως είναι φυσικό, προσέλκυσε τυμβωρύχους.
Παπαδή MEGA
Ε: Αρχικά υποστηρίχθηκε ότι το μνημείο ήταν ασύλητο. Πότε έγινε και γιατί έγινε η επίχωση;
Α: Έγινε ταυτόχρονα με τους σφραγιστικούς τοίχους. Πρέπει να γίνει μελέτη επ’ αυτού. Τα ανοίγματα στα τύμπανα των διαφραγμάτων χρησιμοποιήθηκαν για να περάσει το χώμα της επίχωσης και σε μια περίπτωση χρησιμοποιήθηκε τμήμα (πλάκα) της μαρμάρινης οροφής ως ράμπα.
Ε: Άρα έγινε βεβήλωση πριν την επίχωση.
Α: Ναι, η βεβήλωση τοποθετείται στα ύστερα ρωμαϊκά χρόνια.
Antonio Corso
Ε: Η λεηλάτηση του μνημείου έγινε τον 3ο αι. της μ.Χ.
Α: Τότε οι τελευταίοι Μακεδόνες προσπάθησαν να προστατεύσουν το μνημείο, κληρονομιά ιστορική και πολιτιστική.
Αδαμοπούλου ΝΕΑ
Ε: Γιατί όχι καύση; Γιατί δεν έχουμε αναφορά σε κάποιες πηγές για το μνημείο;
Α: Υπήρχε πρόθεση του Μεγάλου Αλεξάνδρου να κατασκευαστεί ένα λαμπρό μνημείο στην Αμφίπολη, όπως αναφέρει ο Διόδωρος ο Σικελιώτης. Αν σωζόταν η βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας ίσως να είχαμε γραπτές πηγές για το μνημείο. Το λιοντάρι αποδεικνύει ότι είναι θαμμένη μια σημαντική προσωπικότητα. Οι τοίχοι σφράγισης και η κατάχωση είναι της ρωμαϊκής περιόδου με υλικό σε 2η χρήση από το υλικό κατασκευής του τάφου.
(σημείωση δική μου: δεν της απάντησαν για την απουσία καύσης)
Μπάνου
Ε: Μας είπατε ότι ήταν ένα λατρευτικό μνημείο. Ποια η σχέση του με τον περίβολο; Δεν βρέθηκε καθόλου κεραμεική;
Α: Δεν βρέθηκαν καθόλου κτερίσματα στον ταφικό θάλαμο. Μπορεί και να είναι σε άλλο σημείο του τύμβου τα κτερίσματα. Στον 1ο και 2οχώρο βρέθηκαν κτερίσματα και κεραμεική που χρονολογούνται από 2-3οαι. μ.Χ
Αρχικά ήταν ανοιχτός ο περίβολος εκεί και υπήρχε πρόσβαση στο ταφικό μνημείο. Αργότερα έκλεισε. Ήταν χώρος λατρείας για ήρωα που ήταν ελεγχόμενα επισκέψιμος.
Κριμιώτη ΑΥΓΗ
Ε: Έγινε επίσκεψη του πρωθυπουργού ενώ δεν υπάρχει το ίδιο ενδιαφέρον, δημοσιότητα και χρηματοδότηση για άλλες ανασκαφές. Εσείς καλέσατε τον πρωθυπουργό;
Α: Ο Πρωθυπουργός ήρθε από ενδιαφέρον, μετά από την ενημέρωση που εγώ είχα κάνει προς το ΥΠ.ΠΟ. Από τη δημοσιότητα αυτό που κερδήθηκε είναι η σωτηρία του μνημείου.
Βελένη
Ε: Βρέθηκε μελαμβαφής ή ερυθρόμορφη ζωγραφική στα κεραμεικά;
Έγινε τομή στο σημείο καταστροφής του ψηφιδωτού;
Α: Ναι βρέθηκε μελαμβαφής κεραμεική καθώς και κάποια νομίσματαμεταξύ των οποίων του Αλέξανδρου του Γ (του Μέγα!) στους δυο χώρους εκτός από τον ταφικό θάλαμο. Στην τομή που έγινε στο ψηφιδωτό δεν βρέθηκε κάτι συγκεκριμένο αλλά διεπιστώθη το πάχος του ψηφιδωτού.
Κοντράρου – Ρασσιά ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Ε: Τα ανοίγματα στην επίχωση έγιναν από τυμβωρύχους;
Α: Αρχικά η κατάχωση έφθανε μέχρι την οροφή και σιγά – σιγά κατακάθησε. Άρα μετά την επίχωση δεν θα μπορούσαν να εισέλθουν τυμβωρύχοι.
Τσακίρογλου ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ
Ε: Ο σκελετός ανήκει σε ένα άτομο κι αν ανήκει στο άτομο για το οποίο κατασκευάστηκε το μνημείο. Αν υπάρχουν αναλογίες με αλεξανδρινά μνημεία.
Α: Φαίνεται ότι είναι ένας ο νεκρός, δεν ξέρουμε αν έγινε ο τάφος γι αυτό τον νεκρό, θα αποφανθεί ανθρωπολόγος για την χρονολόγηση και την ταυτότητα του νεκρού.
Όσον αφορά τον προσανατολισμό του τάφου, θέλει πολύ μελέτη διότι ο άξονας του τάφου δεν κινείται προς το κέντρο του τύμβου.
Τζιβελέκου
Ε: Έχει αποφασιστεί ποια θα είναι η ομάδα των ανθρωπολόγων;
Πείτε μας για τις ανθρώπινες φιγούρες στα επιστύλια.
Α: Πρέπει να ολοκληρωθεί η συντήρηση, φαίνονται αμυδρά ίχνη αλλά ακόμα δεν μπορούμε να πούμε κάτι με σαφήνεια.
Για τους ανθρωπολόγους δεν έχει ακόμα αποφασισθεί η ομάδα που θα αναλάβει τη μελέτη, θεωρούμε όμως ότι θα μπορούσαν να είναι Έλληνες.
Νικολούλια (συντηρήτρια ΥΠ.ΠΟ.)
Ε: Υπάρχει 2η είσοδος στο ταφικό μνημείο κάπου αλλού;
Α: Δεν υπάρχει άλλη είσοδος. Θα συνεχιστεί η ανασκαφή στον υπόλοιπο τύμβο.
Λυμπεροπούλου THE TOC
Ε: Πότε θα έχουμε τα αποτελέσματα της διασκόπησης;
Α: Σε 2-3 μήνες θα έχουμε απάντηση.
Μερτζάνη (συντηρήτρια)
Έκανε μια σύντομη παρέμβαση για τις ζωγραφιές στα επιστύλια. Είπε ότι απαιτεί πολύ χρόνο η συντήρηση και μας ζήτησε να τον παράσχουμε στους συντηρητές.
Ανέστη Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ
Ε: Που βρίσκεται σήμερα ο σκελετός; Θα προκαλούσε κακό η φωτογράφιση; Οι ζωγραφιές εντοπίστηκαν πριν 2 μήνες;
Α: Ο σκελετός βρίσκεται στο μουσείο της Αμφίπολης. Οι παραστάσεις στα επιστύλια φάνηκαν μετά τον πρώτο καθαρισμό. Απομένει να γίνει καθαρισμός, συντήρηση και μελέτη νομισμάτων και κεραμεικών ευρημάτων.
Σπανέλης ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΟ
Ε: Υποστηρίχθηκε ως αρχιτέκτων του περιβόλου και του μνημείου ο Δεινοκράτης;
Α: Το υποστηρίζουμε -είπε η κ. Περιστέρη- εγώ και ο κ. Λεφαντζής.
Να σας πούμε εδώ ότι αυτά που αναφέρετε τόσην ώρα ως επιστύλια είναι στην πραγματικότητα τμήμα θριγκού, πλίνθος με δυο κυμάτια και όχι επιστύλια.
Ο χώρος εισόδου του ταφικού μνημείου με την κλίμακα ήταν κλειστός, δίστηλος εν παραστάσει με στέγη κατά τους αρχαίους χρόνους και πριν τη βεβήλωση και σφράγιση του μνημείου.
Πρόκειται για ένα μεγάλο δημόσιο έργο όπου χρησιμοποιήθηκαν περίπου 3.000 κυβικά μέτρα μαρμάρου. Άρα, το ανέλαβε ένας μεγάλος αρχιτέκτονας που μπορεί να ήταν ο Δεινοκράτης. Ως δημόσιο έργο δεν είναι δυνατόν να ανατέθηκε από έναν πλούσιο άνθρωπο αλλά από σημαντικό πρόσωπο της εποχής.
(Δεν συγκράτησα το όνομά του) Βοτανολόγος
Ε: Υπάρχουν βοτανολογικά δεδομένα;
Α: Όχι κάτι ιδιαίτερο, αλλά υπάρχουν δείγματα χώματος από τη στρωματογραφία, τα οποία στο μέλλον θα μελετηθούν.
Καρατζαφέρης ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ
Ε: Ο νεκρός και ο τάφος ταυτίζονται;
Α: Θα απαντήσει ανθρωπολόγος.
Παγουλάκης ΑΝΤ1
Ε: Μπορούμε να αποκλείσουμε ότι ο νεκρός ήταν μέλος της βασιλικής οικογένειας ή και ο ίδιος ο Αλέξανδρος ο Μέγας;
Α: Τίποτε δεν μπορούμε να αποκλείσουμε. Δεν ξέρουμε ακόμη αν πρόκειται για μέλος της βασιλικής οικογένειας ή στρατηγό.
Όσον αφορά τη χρονολόγηση, το βοτσαλωτό ψηφιδωτό από την τεχνοτροπία του και ο τρόπος κατασκευής του τοποθετείται στο τελευταίο τέταρτο του 4ου αι. π.Χ. καθώς επίσης και η τοιχοδομία του περιβόλου και του μνημείου. Επίσης το θέμα του ψηφιδωτού ήταν σύνηθες και αγαπητό κατά την ίδια αυτή εποχή.
Χατζή ALPHA
Ε: Ποια μέλη από το σκελετό βρέθηκαν;
Τι λέει το ένστικτό σας, υπάρχουν κι άλλα μνημεία στον τύμβο;
Έχουμε κομμάτια από τις ασπίδες που κοσμούσαν το βάθρο του λέοντα;
Α: Για το πρώτο ερώτημα θα αποφανθεί ανθρωπολόγος, ενώ για το δεύτερο θα μας δείξει η διασκόπηση.
Τώρα, για το τρίτο ερώτημα, βρέθηκαν ημικίονες και 2 κομμάτια από έξεργες ασπίδες. Στις ασπίδες υπάρχει επεξεργασία που δείχνει ότι είχαν δεχθεί στούκο σαν βάση και επ’ αυτού ζωγραφικές παραστάσεις. Επίσης, στη βάση του λέοντα έχουμε σε δωρικούς ημικίονες ιωνικά κιονόκρανα.
Εδώ παρενέβη η κ. Μενδώνη η οποία είπε ότι η λεκάνη του νεκρού είναι διαμελισμένη και έχει συνθλιβεί από την πτώση των άνω λίθων. Ότι γενικά ο σκελετός είναι σε ευαίσθητη κατάσταση λόγω της υγρασίας και θα πρέπει να συντηρηθεί και να στερεωθεί για να μπορέσει να δώσει απαντήσεις. Επίσης διευκρίνισε ότι προς το παρόν η ανασκαφή χαρακτηρίζεται σωστική όμως, μετά και από την κατάθεση σχετικού φακέλου που έχει ζητηθεί από την κ. Περιστέρη, θα χαρακτηριστεί συστηματική, πράγμα που ούτως ή άλλως φάνηκε από την αρχή, όταν ανευρέθησαν οι σφίγγες.
Η ανασκαφή αυτή είναι σαν εργασία σε ορυχείο ή τούνελ, με λάμπες ορυχείου και γι αυτό υπήρξε συνεργασία και βοήθεια από την ΕΓΝΑΤΙΑ.
«Θα γίνει της Αλαμουντίν» ψιθύριζε με ικανοποίηση στέλεχος του υπουργείου Πολιτισμού το πρωί του Σαββάτου στο κατάμεστο αμφιθέατρο της Μπουμπουλίνας. Ηταν λίγο πριν αρχίσουν οι ομιλίες της Κατερίνας Περιστέρη και των στενών συνεργατών της που ήρθαν από την Αμφίπολη στην Αθήνα για μια παρουσίαση των ευρημάτων της ανασκαφής. Ουσιαστικά για να βάλουν την επίσημη τελεία στην ανασκαφή, πριν αρχίσει το κεφάλαιο της επίπονης, χρονοβόρας έρευνας.
Πέντε ώρες μετά, αποχωρώντας από την Μπουμπουλίνας, φωνές είχαν υψωθεί, αντιρρήσεις είχαν εκφραστεί, τα πνεύματα είχαν ανάψει, χασμουρητά διέτρεξαν την αίθουσα, κριτική ασκήθηκε από όλες και προς όλες τις πλευρές και οι περισσότεροι ένιωθαν πως όχι μόνο δεν έγιναν σοφότεροι αλλά μάλλον έφυγαν με περισσότερα ερωτήματα. Ηταν η στιγμή που η Κατερίνα Περιστέρη εξαφανίστηκε. Κυριολεκτικά. Δέκα λεπτά πριν την προγραμματισμένη έναρξη της παρουσίασης, κατευθύνομαι στην αίθουσα και διακρίνω την πόρτα του «υπουργικού ασανσέρ» (αυτό που πηγαίνει μόνο στον πέμπτο όροφο) να ανοίγει και τον Κώστα Τασούλα, με χαλαρό στυλ να συνοδεύει την Κατερίνα Περιστέρη. Η αρχαιολόγος ανασκαφέας της Αμφίπολης φοράει τα αξεσουάρ που δεν αποχωρίζεται ποτέ: μαύρο μπερέ, κόκκινο κασκόλ. Χαμογελάει συνεχώς. Χαμόγελα που συνεχίστηκαν μέχρι λίγο πριν το τέλος της παρουσίασής της, οπότε η δυναμική παρέμβαση δημοσιογράφου φανέρωσε όσα θα ακολουθούσαν τις επόμενες σχεδόν τέσσερις ώρες.To “ταξίδι” της Κατερίνας Περιστέρη και ο λόφος μυστήριο
«Θα κάνουμε ένα μικρό ταξίδι στην περιοχή», «αυτό είναι ένα ανασκαφικό οδοιπορικό», «ήθελα να σας ταξιδέψω»: Αυτές ήταν φράσεις που συχνά έλεγε κατά την παρουσίασή της η ανασκαφέας της Αμφίπολης και προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών. Μια παρουσίαση που έμοιαζε περισσότερο με χαλαρωτική αφήγηση παρά με επιστημονική παρουσίαση. Αν τους προηγούμενους μήνες απορούσαμε συχνά για το στρυφνά επιστημονικό ύφος των ανακοινώσεων για τα ευρήματα, τώρα βρεθήκαμε μπροστά σε μία εξιστόρηση χωρίς νέα επιστημονικά συμπεράσματα και αναλύσεις.
Η Κατερίνα Περιστέρη μίλαγε συχνά για «υπέροχα», «καταπληκτικά», «μοναδικής τέχνης» ευρήματα, για «βέβηλα χέρια» τυμβωρύχων, για «λόφο μυστήριο». Εξήγησε πως στην αρχή δούλεψαν «σαν ταπεινοί τοπογράφοι» στον λόφο και περιγράφοντας τις Καρυάτιδες είπε «συγκινηθήκαμε όταν είδαμε μπροστά μας αυτά τα καταπληκτικά έργα».
Ωσπου η αναφορά στον σκελετό του νεκρού ή μάλλον το γεγονός πως δεν δόθηκε κανένα στοιχείο προκάλεσε τις πρώτες παρεμβάσεις, τις αντιδράσεις για το γεγονός ότι δεν υπήρξε ούτε μια φωτογραφία ή στοιχεία για την κατάσταση του σκελετού, τον τρόπο που βρέθηκε ακριβώς κ.ο.κ. «Δεν μετράει τόσο η καλή φωτογραφία όσο η προστασία του σκελετού» δήλωσε η κυρία Περιστέρη –λες και το ένα αποκλείει το άλλο. Κάθε άλλη ερώτηση για τον σκελετό ( και ήταν πολλές και επίμονες) οδηγούσαν σε αδιέξοδο.Ο ψίθυρος της Αννας Παναγιωταρέα
Χρειάστηκε να ολοκληρώσουν τις παρουσιάσεις τους ο αρχιτέκτονας Μιχάλης Λεφαντζής και ο πολιτικός μηχανικός Δημήτρης Εγγλέζος, για να δείξει η κυρία Περιστέρη μια από τις φωτογραφίες του power point της λέγοντας πως απεικονίζει οστά του σκελετού. Και ενώ αρνείτο επίσης πεισματικά να μας πει πότε και που θα γίνει η εξέταση του σκελετού, μετά από ερώτηση του iefimerida.gr αποκάλυψε ότι ο σκελετός βρίσκεται ακόμα στο μουσείο της Αμφίπολης.
Με τον αρχαιολόγο και διευθυντή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης Νίκο Σταμπολίδη να κάνει τον συντονισμό και αριστοτεχνικά να ισορροπεί μεταξύ ερωτήσεων και απαντήσεων (συχνά ανέλαβε ο ίδιος να εξηγήσει ή να επιμείνει προς τους ερωτηθέντες), οι εντάσεις συνεχίστηκαν. Οι δημοσιογράφοι σχεδόν… εκλιπαρώντας ζητούσαμε στοιχεία για τον σκελετό, η κυρία Περιστέρη αρνιόταν να απαντήσει. Η Αννα Παναγιωταρέα στην πρώτη σειρά της ψιθύρισε κάποια στιγμή «πες, πες τι βρήκατε» και ο αρχιτέκτονας Μιχάλης Λεφαντζής ξέσπασε εναντίον δημοσιογράφου που αναφέρθηκε στο γεγονός ότι οστά του σκελετού βρέθηκαν εντός και εκτός του τάφου ρωτώντας την «εσείς που το είδατε αυτό» για να του απαντήσουν όλοι μαζί σχεδόν «στο επίσημο δελτίο τύπου!»Εδώ ο Μέγας Αλέξανδρος, εκεί ο Μέγας Αλέξανδρος, που είναι ο Μέγας Αλέξανδρος;
Ηταν η στιγμή που τα λόγια του Νίκου Σταμπολίδη στην αρχή της διαδικασίας άρχισαν να μοιάζουν προφητικά. Είχε πει: «στην αρχαιολογία ποτέ δεν λες ποτέ και οπωσδήποτε δεν λες οπωσδήποτε». Η ονοματολογία είχε επιστρέψει και το ερώτημα δεν ήταν απλά ποιος είναι ο νεκρός αλλά κυρίως γιατί δήλωσε στο παρελθόν η Κατερίνα Περιστέρη πως ανήκε σε άντρα στρατηγό της εποχής του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
«Με ένα λιοντάρι στην κορυφή κι ένα τεράστιο μνημείο είπα ότι θα μπορούσε να είναι στρατηγός. Κανείς δεν έχει τη σιγουριά να πει οτιδήποτε» δήλωσε για να επαναλάβει «δεν μπορούμε να αποκλείσουμε κανένα όνομα» δημιουργώντας ένα σούσουρο για το αν εννοεί και τον Μέγα Αλέξανδρο. «Δεν απαντώ σε θεωρίες συνωμοσίας ότι εκεί είναι θαμμένος ο Μέγας Αλέξανδρος». Αργότερα στην ερώτηση αν θα μπορούσε να είναι μέλος της οικογένειας του Μεγάλου Αλεξάνδρου προσπάθησε να κόψει τη συζήτηση λέγοντας πως κανείς δεν μπορεί κανείς να πει τίποτα με σιγουριά.
Εχοντας τελειώσει πια την παρουσίαση και εν μέσω απανωτών ερωτήσεων αίφνης αποκάλυψε ότι υπάρχουν κι άλλα ευρήματα, όπως τα περίφημα νομίσματα του Αλεξάνδρου του 3ου που χρονολογούνται στον 2ο αιώνα, περίοδο των τελευταίων Μακεδόνων βασιλέων, γεγονός που προκάλεσε μικρά επιφωνήματα μέσα στην αίθουσα.Η έφοδος της Λίνας Μενδώνη
Ξαφνικά, από τις πλαϊνές θέσεις του αμφιθεάτρου όπου παρακολουθούσε τη συζήτηση, η γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού έσπευσε να πάρει θέση στο πάνελ και να μιλήσει, με εμφανή εκνευρισμό. Με ένταση που δεν κάλυψε η βραχνή φωνή της αφού ταλαιπωρείται από κρύωμα, ένταση που φανέρωσε η κοφτή πρώτη φράση της για «τις ερωτήσεις αλλά και τις απαντήσεις» που την εκνεύρισαν. Ηταν η στιγμή που η Κατερίνα Περιστέρη είχε αναφερθεί σε πολλούς εθελοντές με αγάπη για την αρχαιολογία που έλαβαν μέρος στην ανασκαφή ξεσηκώνοντας αντιδράσεις σε όλη την αίθουσα.
«Δεν υπήρξαν εθελοντές στην ανασκαφή, η κυρία Περιστέρη το είπε αυτό ίσως λόγω κόπωσης, μόνο μια στενή και επί χρόνια συνεργάτης της ήταν εθελόντρια» τόνισε κλείνοντας τη συζήτηση η Λίνα Μενδώνη, για να απαντήσει στη συνέχεια στο ερώτημα που επί ώρες βασανιστικά αρνιόταν η αρχαιολόγος να απαντήσει. «Βρέθηκε ο σκελετός σε πληρότητα σχεδόν 100%, αποσπασματικά εντός και εκτός του ταφικού ορύγματος. Στο όριο του ορύγματος ήταν το κρανίο, ενώ εκτός ήταν η κάτω γνάθος. Βρέθηκε η σπονδυλική στήλη, πλευρά, χέρια, πόδια και η λεκάνη που ήταν διαμελισμένη λόγο ρίψης λίθων.». Η δε «θεωρητική» καθυστέρηση για την παράδοση του σκελετού στους ειδικούς οφείλεται στο γεγονός ότι πρέπει να δημιουργηθεί η σωστή ομάδα επιστημόνων με όλες τις ειδικότητες επιστημόνων –οστεολόγοι, ανθρωπολόγοι, ιατροδικαστές που απαιτούνται.
Η Λίνα Μενδώνη τόνισε ξανά και ξανά ότι μιλάει ως γενική γραμματέας και όχι ως αρχαιολόγος, αποκλείοντας κάθε ερώτηση για τη δική της εκτίμηση για τα ευρήματα. Δίνοντας την εντύπωση ότι η ίδια έχει κάποια συμπεράσματα οι πρώτες απαντήσεις σε σχέση με τα ευρήματα, σταθερά αρνήθηκε οποιαδήποτε τέτοιου τύπου παρέμβαση. Ο Κώστας Τασούλας απαγγέλει Καβάφη
Απαντήσεις ζητήσαμε από την Λίνα Μενδώνη και για τους ένοπλους φρουρούς που ανέφερε η Κατερίνα Περιστέρη πως τοποθετήθηκαν στον τύμβο τις πρώτες μέρες μετά την αποκάλυψη των Σφιγγών. Η γενική γραμματέας τόνισε πως δεν ζητήθηκαν ένοπλοι φρουροί, αλλά αστυνομική προστασία από το Υπουργείο Δημόσιας Τάξης και το αστυνομικό τμήμα της περιοχής. Το αν οι αστυνομικοί έχουν υπηρεσιακό όπλο μαζί τους ή όχι προφανώς δεν είναι δουλειά του υπουργείου, είπε. Ηταν η στιγμή που επέστρεψε στην αίθουσα ο υπουργός – είχε αποχωρήσει πριν αρχίσουν οι παρουσιάσεις.
Πλησίασε ένα πηγαδάκι των δημοσιογράφων, τη στιγμή που η Λίνα Μενδώνη αναφερόταν σε εκείνες τις μέρες του Αυγούστου. Χαμηλόφωνα ο Κώστας Τασούλας είπε στους διπλανούς του «Εκείνη του Αυγούστου – Αύγουστος ήταν; – η βραδιά… Μόλις θυμούμαι πια τα μάτια». Για να ρωτήσει «το ξέρετε αυτό το ποίημα του Καβάφη;» Αποχωρώντας από την Μπουμπουλίνας, με την κυρία Περιστέρη άφαντη –έπρεπε να φύγει για να προλάβει την πτήση της, σύμφωνα με τους συνεργάτες της- η κυρίαρχη απορία ήταν «γιατί έπρεπε τώρα να γίνει αυτή η πεντάωρη συνάντηση αφού δεν είχαμε κάτι ουσιαστικό να πούμε και να ακούσουμε». Νιώθοντας πως συχνά χτυπήσαμε σε τοίχο ζητώντας απαντήσεις, ένα πράγμα ζητήσαμε αποχωρώντας: Να επισκεφθούμε το μνημείο που όσα κι αν πει κανείς, ό.τι κι αν πει είναι όντως μια λαμπρή ψηφίδα στην ιστορία της Ελλάδας, όπως είπε εξαρχής ο αρχαιολόγος Βασίλης Λαμπρινουδάκης.
Ο αρχιτέκτονας Μιχάλης Λεφαντζής (1ος Α), η αρχαιολόγος Κατερίνα Περιστέρη (2η Α) και ο μηχανικός Δημήτρης Εγγλέζος (Δ).
Ο εντοπισμός νομισμάτων με το πρόσωπο του Μ.Αλεξάνδρου, αλλά και νομίσματα του 2ου αιώνα π.Χ. και του 3ου αιώνα μ.Χ. είναι το νεώτερο στοιχεία από την ανασκαφή στον αρχαίο τάφο της Αμφίπολης, όπως έγινε γνωστό στη διάρκεια των επιστημονικών ανακοινώσεων, το Σάββατο, στο κατάμεστο αμφιθέατρο του υπουργείου Πολιτισμού.
Στη σημαντική αποκάλυψη ότι έχουν βρεθεί νομίσματα της εποχής του Αλέξανδρου Γ’ με το πορτραίτο του και ρωμαϊκά νομίσματα, του 3ου αιώνα μ.Χ. αλλά και ελληνιστικά του 2ου π.χ. στην Αμφίπολη, προχώρησε η Κατερίνα Περιστέρη κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου στο ΥΠΠΟ για τα ευρήματα στην Αμφίπολη. Οι ανακοινώσεις έγιναν από την επικεφαλής της ανασκαφής και προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών Κ, τον αρχιτέκτονα Μιχάλη Λεφαντζή και τον πολιτικό μηχανικό Δημήτρη Εγγλέζο.
Η κ. Περιστέρη δεν έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες, γιατί τόνισε ότι τα νομίσματα πρέπει να μελετηθούν.
Επίσης έχουν βρεθεί:
– Κινητά ευρήματα και κεραμική, ενώ έχει βρεθεί και μελαμβαφής κεραμική.
Σημαντική λεπτομέρεια ότι ο χώρος λεηλατήθηκε πριν γίνει η κατάχωση. Μετά την πρώτη λεηλασία, ο χώρος «συγυρίστηκε».
Η κατάχωση και οι τοίχοι σφράγισης έγιναν στα ρωμαϊκά χρόνια. Ο χώρος ήταν επισκέψιμος.
Μυστήριο παραμένει η ταυτότητα του νεκρού, καθώς ακόμα δεν έχει ξεκινήσει η ανθρωπολογική μελέτη. Ενδεχομένως εντός των προσεχών ημερών να ανακοινωθεί η επιστημονική ομάδα που θα την αναλάβει.
Σύμφωνα με την επικεφαλής της ανασκαφικής ομάδας, το μνημείο έχει δεχθεί καταστροφές και συλήσεις κατά την αρχαιότητα. «Ένα τέτοιο μνημείο δεν ήταν εύκολο να μην γίνει στόχος τυμβωρύχων» είπε χαρακτηριστικά.
O σκελετός του τάφου
Για τον σκελετό, μέρη του οποίου παρουσιάστηκαν σε power point σε φωτογραφία (φωτό) που μόλις φαίνονταν ανακατεμένα με τα χώματα, η γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη είπε ότι βρέθηκε αποσπασματικός και σε πληρότητα σχεδόν 100%. Είναι χαρακτηριστικό πως το κρανίο βρέθηκε εκτός του ορύγματος, ενώ μέσα στο όρυγμα βρέθηκε η κάτω γνάθος. Βρέθηκαν ακόμα η σπονδυλική στήλη, χέρια, πόδια πλευρά και λεκάνη σπασμένη από λίθους που είχαν πέσει από πάνω. Η υπάρχουσα πληρότητα είναι τέτοια ώστε νε επιτρέψει στους ειδικούς να δώσουν απάντηση σε πολλά ερωτήματα. Η ίδια παραδέχτηκε επίσης ότι υπάρχει «θεωρητική καθυστέρηση» ως το ποιά ομάδα θα εξετάσει το ανθρωπολογικό υλικό. Θα πρέπει να συνταχθεί μια πλήρης ομάδα και η έρευνα δεν έχει να κάνει μόνο με τον σκελετό αλλά και με άλλα ευρήματα.
μέρη του σκελετού μέρη του σκελετού
Για τον Μέγα Αλέξανδρο
Η Κατερίνα Περιστέρη είπε ότι ο νεκρός θα μπορούσε να ήταν κάποιος Μακεδόνας στρατηγός. «Αυτό το είπα και το λέω ακόμα. Κανείς δεν έχει τη σιγουριά να πει οτιδήποτε είναι νωρίς να πούμε οτιδήποτε» είπε χαρακτηριστικά. Οταν όμως ρωτήθηκε αν αποκλείει το ενδεχόμενο να είναι ο Μέγας Αλέξανδρος, η Κατερίνα Περιστέρη είπε: «δεν αναφέρομαι σε ονόματα».
Επειτα από πέντε ώρες, ολοκληρώθηκαν οι τελικές ανακοινώσεις για τις ανασκαφές στην Αμφίπολη στο κατάμεστο αμφιθέατρο του υπουργείου Πολιτισμού.
Η Κατερίνα Περιστέρη, επικεφαλής της ανασκαφής και προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών, μίλησε για την ανασκαφική έρευνα. Στελέχη του υπουργείου ανέφεραν ότι αυτή ήταν η τελική ανακοίνωση για την ανασκαφή, καθώς πλέον ξεκινά η έρευνα για την Αμφίπολη. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια των ανακοινώσεων προκλήθηκε ένταση με την Κατερίνα Περιστέρη να μην απαντά σε τίποτε για τον σκελετό που βρέθηκε στον Τάφο, με αποτέλεσμα να παρέμβει η γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη για να δώσει κάποιες πληροφορίες, ενώ έπειτα από πολλή πίεση των δημοσιογράφων δόθηκε στη δημοσιότητα μία και μόνο εικόνα με τα οστά του νεκρού. Mετά το τέλος των ανακοινώσεων στον χώρο κατέφτασε και ο υπουργός Πολιτισμού κ. Τασούλας.
Ο σκελετός βρέθηκε αποσπασμένος και διαταραγμένος
Συγκεκριμένα, οι εκπρόσωποι των ΜΜΕ επέμειναν, ρωτώντας σε ποια στάση βρέθηκε ο σκελετός, πού και πώς, αλλά δεν πήραν απαντήσεις. Το μόνο που ανέφερε η κ. Περιστέρη ήταν ότι ο σκελετός βρέθηκε «κάτω από δύσκολες συνθήκες, σκεπασμένος με χώματα και τον μεταφέραμε με μεγάλη προσοχή για να τον εξετάσουμε». Ακόμη αναφέρθηκε στα κινητά ευρήματα του «λεγόμενου»- χαρακτηρισμό που για πρώτη φορά χρησιμοποίησε- φερέτρου και πρόσθεσε ότι τα ανθρωπολογικά δεδομένα «μάλλον» θα δείξουν ποιος είναι ο νεκρός.
Αργότερα, η κ. Περιστέρη τοποθετήθηκε εκ νέου για το ζήτημα. Αφού έδειξε μία φωτογραφία, αναφέροντας ότι πρόκειται για τα οστά που βρέθηκαν στον τύμβο, πρόσθεσε ότι «δεν μετράει μία καλή φωτογραφία, αλλά η προστασία του σκελετού».
Σε ερώτηση του iefimerida πάντως, η κα Περιστέρη αποκάλυψε ότι ο σκελετός είναι ακόμη στην Αμφίπολη, στο μουσείο, ενώ παραδέχθηκε ότι δεν έχει αποφασιστεί ακόμη σε ποιο εργαστήριο θα σταλεί το πιο σημαντικό εύρημα της ανασκαφής.
Ο εκνευρισμός και η παρέμβαση της Λίνας Μενδώνη
Επειτα από την επίμονη άρνηση της επικεφαλής της ανασκαφής Κατερίνας Περιστέρη να πει κάτι περαιτέρω για τον σκελετό έκτος από το ότι είναι δουλειά των ανθρωπολόγων και οστεολόγων να μιλήσουν για αυτό, η έμπειρη γενική γραμματέας του υπουργείου και έγκριτη αρχαιολόγος Λίνα Μενδώνη είπε: «Επειδή έχω εκνευριστεί και με τις ερωτήσεις αλλά και με τις απαντήσεις» προχώρησε σε διευκρινίσεις γύρω από τον σκελετό.
Σύμφωνα με τα λεγόμενα της κυρίας Μενδώνη, ο σκελετός εντοπίστηκε «διαταραγμένος και αποσπασμένος». Βρέθηκε κρανίο σε απόσταση από το ταφικό όρυγμα. Η κάτω γνάθος ήταν εκτός ορύγματος. Επίσης, βρέθηκαν πλευρά, πόδια και άκρα, περίπου δηλαδή το 80% του σκελετού. Η λεκάνη εντοπίστηκε διαμελισμένη λόγω πτώσης λίθων.
Ωστόσο, η κυρία Μενδώνη με την παρέμβαση της έκοψε κάθε συζήτηση γύρω από το θέμα, τονίζοντας παράλληλα, πως ακόμη ο σκελετός παραμένει στην Αμφίπολη, καθώς αναζητείται εργαστήριο και σύνθεση ομάδων από οστεολόγους, ανθρωπολόγους, αλλά και ιατροδικαστές.
Μενδώνη: «Δεν εργάστηκαν εθελοντές στην Αμφίπολη»
Παράλληλα, η κυρία Μενδώνη αποσαφήνισε και τη φράση που είχε ακουστεί νωρίτερα από τα χείλη της κυρίας Περιστέρη, η οποία είχε μιλήσει και για εθελοντές στην ανασκαφή. Η γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού ξεκαθάρισε πως δεν εργάστηκε κανένας εθελοντής στην ανασκαφή, αλλά μόνο μια στενή και επί χρόνια συνεργάτιδα της κυρίας Περιστέρη.
Ο ρόλος της Εγνατίας Οδού
Οσο για τον ρόλο που της Εγνατίας Οδού στις ανασκαφές, η κυρία Μενδώνη εξήγησε πως η ανασκαφή ήταν τύπου ορυχείου και πως χρησιμοποιήθηκαν και λάμπες ορυχείου και επειδή η Εγνατία Οδός διαθέτει και την τεχνογνωσία, αλλά και τα μέσα, βοήθησε σε αυτό το κομμάτι.
Βρέθηκαν νομίσματα
Παράλληλα, αίσθηση προκάλεσε στην κατάμεστη αίθουσα η αποκάλυψη που έκανε η ομάδα της Αμφίπολης πως εκεί βρέθηκαν νομίσματα του 2ου αιώνα, του Αλέξανδρου του Γ’, αλλά και στοιχεία κεραμικής, κάτι που δεν είχε ανακοινωθεί έως τώρα, προκαλώντας την έκπληξη των παρισταμένων. Σε ερώτηση για περισσότερες διευκρινίσεις για τα νομίσματα, η απάντηση της κ. Περιστέρη ήταν πως ακόμη το θέμα είναι στη φάση της επεξεργασίας, ενώ δεν δόθηκε απάντηση στο ερώτημα γιατί είναι ακόμη στο μουσείο τα επιστύλια με τις ανθρώπινες παραστάσεις, που βρέθηκαν πριν από δύο μήνες και την ύπαρξή τους αποκάλυψε ο Κώστας Τασούλας μόλις την προηγούμενη εβδομάδα.
Πώς καταστράφηκε το πρόσωπο της μίας Καρυάτιδας
Η κ. Περιστέρη έκανε ιδιαίτερη αναφορά στη στιγμή που βρέθηκαν οι Καρυάτιδες, μιλώντας για τη συγκίνηση που ένιωσε η ομάδα της, ενώ έδωσε και μία εκτίμηση για το πώς καταστράφηκε το πρόσωπο της μίας. Ο συγκεκριμένος χώρος είχε επίχωση άμμου και ένα δοκάρι έπεσε, με αποτέλεσμα να καταλήξει στο πρόσωπο της μίας Καρυάτιδας, καταστρέφοντάς τον, σύμφωνα με την εκτίμηση της κ. Περιστέρη.
Νωρίτερα, η κ. Περιστέρη είχε κάνει μία εξαιρετική, γλαφυρή περιγραφή, αναλύοντας βήμα- βήμα τα όσα έγιναν στην Αμφίπολη. «Ηρθαμε εδώ για να σας ταξιδέψω στην Αμφίπολη», είπε και μίλησε για τα συναισθήματα τη συγκίνηση, χρησιμοποιώντας λέξεις όπως «καταπληκτικά», «υπέροχα» και «εξαιρετικά», αναφερόμενη στα ευρήματα. Μίλησε για το μεγαλείο του περίβολου, αναφέροντας ότι το 2012 ο λόφος ήταν «ένα μυστήριο, αφημένος για χρόνια, αλλά κάτι μας έλεγε ότι έπρεπε να επιστρέψουμε εκεί. Και ξαφνικά, το καλοκαίρι βρήκαμε την είσοδο του τάφου και έτσι άρχισαν όλα». Ακόμη, ανέφερε ότι ο τάφος χρονολογείται στο τελευταίο τέταρτο του 4ου π.Χ. αιώνα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο υπουργός Πολιτισμού, Κώστας Τασούλας, συνόδευσε την κ. Περιστέρη στο αμφιθέατρο και αποχώρησε.
Τεκτονικά γράμματα στον περίβολο
Στην τοποθέτησή του, ο αρχιτέκτονας Μιχάλης Λεφαντζής ανέφερε ότι βρέθηκαν τεκτονικά γράμματα -ένα «Ε» και ένα «Α»- στον περίβολο, τα οποία βρίσκονταν εκεί από την κατασκευή του, δηλαδή από τα τέλη του 10ου αιώνα, ενώ ειδικά το «Ε»- όπως σημείωσε- είναι χαρακτηριστικό της εποχής. Ο ίδιος τόνισε ότι έχει διαπιστωθεί με σαφήνεια πως το άγαλμα του Λέοντα της Αμφίπολης κοιτούσε νοτιοανατολικά. Τα γράμματα στα ορύγματα, όπως σημείωσαν τα μέλη της ομάδας, δεν παραπέμπουν σε ονόματα. Είναι τεκτονικά και έχουν σχέση με οικοδομικές εργασίες την εποχή του τάφου. Ακόμη, σημείωσαν ότι οι Χριστιανοί δεν πλησίασαν τον τάφο, όπως συνέβη σε άλλα αρχαία μνημεία.
Σε ό,τι αφορά τον περίβολο, διαπιστώθηκε ότι είχαν αφαιρεθεί μάρμαρα, προκαλώντας μεγάλη καταστροφή, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν σε ως φράγματα σε ποταμούς, κυρίως στο Στρυμόνα και σε άλλες εργασίες οικοδομοικού τύπου. Τα 80 μ. του περιβόλου που έχουν βρεθεί είναι σε άψογη κατάσταση, ενώ έχουν εντοπιστεί και 500 τμήματά του, τα οποία έχει συγκεντρώσει η ανασκαφική ομάδα και θα γίνει αναστήλωση με αυτά.
Ακόμη, στην παρουσίαση σημειώθηκε ότι ο τάφος λεηλατήθηκε πριν γίνει η κατάχωση. Ο χώρος «συγυρίστηκε» μετά από τη λεηλασία, ενώ η επίχωση έγινε στα ρωμαϊκά χρόνια και ο τάφος ήταν τότε επισκέψιμος.
Η Κατερίνα Περιστέρη, επικεφαλής της ανασκαφής και προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών, μίλησε για την ανασκαφική έρευνα. Στελέχη του υπουργείου ανέφεραν ότι αυτή θα είναι η τελική ανακοίνωση για την ανασκαφή, καθώς πλέον ξεκινά η έρευνα για την Αμφίπολη.
Ενταση προκλήθηκε στο τέλος της παρουσίασης της κ. Περιστέρη, από δημοσιογράφους, καθώς παρότι έδειξε φωτογραφίες από τα ευρήματα, δεν έδειξε τίποτα για το σκελετό. Οι εκπρόσωποι των ΜΜΕ επέμειναν, ρωτώντας σε ποια στάση βρέθηκε ο σκελετός, πού και πώς, αλλά δεν πήραν απαντήσεις. Το μόνο που ανέφερε η κ. Περιστέρη ήταν ότι ο σκελετός βρέθηκε «κάτω από δύσκολες συνθήκες, σκεπασμένος με χώματα και τον μεταφέραμε με μεγάλη προσοχή για να τον εξετάσουμε». Ακόμη αναφέρθηκε στα κινητά ευρήματα του «λεγόμενου»- χαρακτηρισμό που για πρώτη φορά χρησιμοποίησε- φερέτρου και πρόσθεσε ότι τα ανθρωπολογικά δεδομένα «μάλλον» θα δείξουν ποιος είναι ο νεκρός.
Αργότερα, η κ. Περιστέρη τοποθετήθηκε εκ νέου για το ζήτημα. Αφού έδειξε μία φωτογραφία, αναφέροντας ότι πρόκειται για τα οστά που βρέθηκαν στον τύμβο, πρόσθεσε ότι «δεν μετράει μία καλή φωτογραφία, αλλά η προστασία του σκελετού».
Πώς καταστράφηκε το πρόσωπο της μίας Καρυάτιδας
Η κ. Περιστέρη έκανε ιδιαίτερη αναφορά στη στιγμή που βρέθηκαν οι Καρυάτιδες, μιλώντας για τη συγκίνηση που ένιωσε η ομάδα της, ενώ έδωσε και μία εκτίμηση για το πώς καταστράφηκε το πρόσωπο της μίας. Ο συγκεκριμένος χώρος είχε επίχωση άμμου και ένα δοκάρι έπεσε, με αποτέλεσμα να καταλήξει στο πρόσωπο της μίας Καρυάτιδας, καταστρέφοντάς τον, σύμφωνα με την εκτίμηση της κ. Περιστέρη.
Νωρίτερα, η κ. Περιστέρη είχε κάνει μία εξαιρετική, γλαφυρή περιγραφή, αναλύοντας βήμα- βήμα τα όσα έγιναν στην Αμφίπολη. «Ηρθαμε εδώ για να σας ταξιδέψω στην Αμφίπολη», είπε και μίλησε για τα συναισθήματα τη συγκίνηση, χρησιμοποιώντας λέξεις όπως «καταπληκτικά», «υπέροχα» και «εξαιρετικά», αναφερόμενη στα ευρήματα. Μίλησε για το μεγαλείο του περίβολου, αναφέροντας ότι το 2012 ο λόφος ήταν «ένα μυστήριο, αφημένος για χρόνια, αλλά κάτι μας έλεγε ότι έπρεπε να επιστρέψουμε εκεί. Και ξαφνικά, το καλοκαίρι βρήκαμε την είσοδο του τάφου και έτσι άρχισαν όλα». Ακόμη, ανέφερε ότι ο τάφος χρονολογείται στο τελευταίο τέταρτο του 4ου π.Χ. αιώνα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο υπουργός Πολιτισμού, Κώστας Τασούλας, συνόδευσε την κ. Περιστέρη στο αμφιθέατρο και αποχώρησε.
Τεκτονικά γράμματα στον περίβολο
Στην τοποθέτησή του, ο αρχιτέκτονας Μιχάλης Λεφαντζής ανέφερε ότι βρέθηκαν τεκτονικά γράμματα -ένα «Ε» και ένα «Α»- στον περίβολο, τα οποία βρίσκονταν εκεί από την κατασκευή του, δηλαδή από τα τέλη του 10ου αιώνα, ενώ ειδικά το «Ε»- όπως σημείωσε- είναι χαρακτηριστικό της εποχής. Ο ίδιος τόνισε ότι έχει διαπιστωθεί με σαφήνεια πως το άγαλμα του Λέοντα της Αμφίπολης κοιτούσε νοτιοανατολικά.
Σε ό,τι αφορά τον περίβολο, διαπιστώθηκε ότι είχαν αφαιρεθεί μάρμαρα, προκαλώντας μεγάλη καταστροφή, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν σε ως φράγματα σε ποταμούς, κυρίως στο Στρυμόνα και σε άλλες εργασίες οικοδομοικού τύπου. Τα 80 μ. του περιβόλου που έχουν βρεθεί είναι σε άψογη κατάσταση, ενώ έχουν εντοπιστεί και 500 τμήματά του, τα οποία έχει συγκεντρώσει η ανασκαφική ομάδα και θα γίνει αναστήλωση με αυτά.
Μιχάλης Λεφαντζής: “Στον Τύμβο Καστά έχει εφαρμοστεί η χρυσή τομή”
Σε μια κατάμεστη αίθουσα στο αμφιθέατρο του υπουργείου Πολιτισμού ξεκίνησε λίγα λεπτά μετά τις 11 σήμερα το πρωί η παρουσίαση των ευρημάτων της ανασκαφής στον Τύμβο Καστά της Αμφίπολης. Παρών είναι και ο υπουργός Πολιτισμού Κώστας Τασούλας.
Η επικεφαλής της ανασκαφικής ομάδας Κατερίνα Περιστέρη ξεκίνησε την ενημέρωση προς τους παρευρισκόμενους, με την περιέργεια, την ανυπομονησία να φτάνει στο αποκορύφωμα.
«Ξεκινήσαμε το 2012 από μια τοπική φήμη. Ότι στον Τύμβο Καστά υπήρχε ο “Τάφος της Βασίλισσας”» ήταν τα πρώτα λόγια της κας Περιστέρη, που άνοιξε την παρουσίαση και συνέχισε με αναλυτική παρουσίαση των ευρημάτων, συνοδεία φωτογραφικού υλικού.
“Τον 3ο μ.Χ. αιώνα έγινε η καταστροφή του περιβόλου του Τύμβου Καστά από τους Ρωμαίους” δήλωσε η κα Περιστέρη. “Βρέθηκαν ίχνη ακόμη και από έναν αρχαίο γερανό, με τον οποίον αφαιρέθηκαν κομμάτια του περιβόλου για διάφορες άλλες εργασίες, οδοποιίας κ.λπ” τόνισε, ενώ ανέφερε ότι το τμήμα του περιβόλου που μένει ανέπαφο και έχει βρεθεί είναι περίπου 80 μέτρα, από τα 497 της συνολικής περιμέτρου.
Η κα Περιστέρη δήλωσε βέβαιη ότι ο Λέων της Αμφίπολης βρισκόταν στην κορυφή του Τύμβου. Στο χώρο του Λέοντα όπως είναι σήμερα έχουμε κομμάτια που ανήκαν στην αρχική μορφή της βάσης του, τα οποία είναι όμοια με τους δόμους του περιβόλου. Ο Μιχάλης Λεφαντζής έχει κάνει μια ψηφιακή σχεδιαστική αναπαράσταση.
Επίσης, ένα δοκάρι, πιθανότατα από το επιστύλιο που βρίσκεται πίσω απο τις Καρυάτιδες, στο ταφικό μνημείο του Καστά στην Αμφίπολη, κατέστρεψε το πρόσωπο της δεξιάς Καρυάτιδας, ανέφερε, μεταξύ αλλων, η Κ. Περιστέρη, κατά τη διάρκεια των επιστημονικών ανακοινώσεων για τις ανασκαφικές εργασίες στον Τύμβο Καστά στην Αμφίπολη, σήμερα στο αμφιθέατρο του υπουργείου Πολιτισμού.
Η κα Περιστέρη ολοκλήρωσε την παρουσίασή της αναφέροντας: «Δεν ξέρουμε ποιος ή ποια είναι ο νεκρός», προκαλώντας πλήθος ερωτήσεων σχετικά με τον σκελετό, για τον οποίο στο powerpoint της, είχε παραλείψει φωτογραφίες του σκελετού. Κατά την άποψή της, επί του παρόντος η δημοσίευση φωτογραφιών δεν έχει νόημα: «Όταν ο σκελετός βρίσκεται σε τέτοιες συνθήκες παίρνουμε όλα τα μέτρα προστασίας, μαζί με τα χώματα, ώστε ο ανθρωπολόγος να μπορέσει να κάνει την έρευνα», απάντησε η κα Περιστέρη στις επίμονες ερωτήσεις δημοσιογράφων για τον σκελετό.
Βρέθηκαν νομίσματα της εποχής του Μεγαλέξανδρου
Αίσθηση προκάλεσε στην κατάμεστη αίθουσα η αποκάλυψη που έκανε η ομάδα της Αμφίπολης πως εκεί βρέθηκαν νομίσματα του 2ου αιώνα, του Αλέξανδρου του Γ’, αλλά και στοιχεία κεραμικής, κάτι που δεν είχε ανακοινωθεί έως τώρα, προκαλώντας την έκπληξη των παρισταμένων.
Κατόπιν, πήρε το λόγο ο αρχιτέκτονας κ. Λεφαντζής, που είπε για τον Λέοντα και τη σχέση του με τον Τύμβο. Ο κ. Λεφαντζής ξεκίνησε αναφέροντας μια ιστορική μαρτυρία: Το 1916 μια βρετανική ταξιαρχία ετοιμαζόταν να μεταφέρει 1000 κομμάτια από τον περίβολο, μαζί με τον Λέοντα, στη Βρετανία. Οι Βούλγαροι και οι Αυστριακοί επιτέθηκαν στις φορτηγίδες οι οποίες ναυάγησαν, οπότε τα αρχαία μέλη σώθηκαν – αν και παρέμειναν στο βυθό του Στρυμόνα.
Οι δόμοι του Περιβόλου λαξεύτηκαν επί τόπου, ώστε να προσαρμόζονται ακριβώς ο ένας στον άλλον, εξήγησε για το εντυπωσιακό μνημείο ο κος Λεφαντζής, ενώ τόνισε ότι η βάση του Λέοντα όπως είναι σήμερα, κατά την άποψη του, είναι εσφαλμένη. Αυτό διότι ο Broneer που έκανε την αναστήλωση, χρησιμοποίησε οριζοντίως, σαν σκαλοπάτια, κομμάτια του Περιβόλου από τον Τύμβο Καστά.
Ο κος Λεφαντζής αποκάλυψε ακόμα ότι κάτοικοι της περιοχής επιστρέφουν κρυφά κομμάτια από τον περίβολο, τα οποία κρατούσαν στα σπίτι τους! «Ξαφνικά αυξάνεται ο αριθμός των αρχαιολογικών ευρημάτων, ως δια μαγείας», λέει ο κος Λεφαντζής
Ο αρχιτέκτονας κατόπιν αναφέρθηκε στον περίβολο, ο οποίος σε κάτοψη, εμφανίζεται ως κυκλικός, στο χώρο όμως είναι ελλειψοειδής, με δύο κέντρα και κλίση από βορρά προς νότο, διότι έπρεπε, όπως εξήγησε, ακόμη και αυτός να έχει ρύση: «Υπάρχει σχέση χρυσής τομής ανάμεσα στα μέλη του περιβόλου και σε εκείνα του Λέοντα» αναφέρει ο αρχιτέκτονας, επομένως, κατά τον κ. Λεφαντζή, υπάρχει ταύτιση του μνημείου με το λιοντάρι.
Σέ πρόσφατες- τουλάχιστον ατυχείς δηλώσεις, εκτός τόπου και χρόνου, η κ.Μενδώνη(Γεν.Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού)δήλωσε μεταξύ άλλων: “την Αμφίπολη την ξέρουμε πολύ καλά σαν μια σημαντική αποικία των Αθηναίων..” Βεβαίως η Αμφίπολη ιδρύθηκε το 437 π.χ. από τον ΄Αγνωνα ως αποικία των Αθηναίων αλλά διατήρησε δεσμούς με την Αθηνα μόνο για 13 χρόνια γιατί το 424 π.χ.παραδόθηκε στον Σπαρτιάτη στρατηγό Βρασίδα(γιατί όπως λέει ο Θουκυδίδης λίγοι μόνο από τους κατοίκους ήταν Αθηναίοι) ο οποίος νίκησε τον Αθηναίο Κλέωνα το 422 π.χ.που πηγε να την ανακαταλάβει..Όταν το 421 υπογράφηκε ειρήνη μεταξύ Αθηναίων και Σπαρτιατών προβλέπονταν να την αποδώσουν οι Σπαρτιάτες στην Αθήνα αλλά οι Αμφιπολίτες αντέδρασαν και η πόλη ήταν αυτόνομη μέχρι το 357 π.χ.που την κατέλαβε ο Φίλιππος ο οποίος την ανέδειξε περισσότερο λειτουργώντας σε αυτή νομισματοκοπείο ενώ αργότερα ο Μ.Αλέξανδρος την κατέστησε έδρα του ναυτικού του κι΄εκεί διέμεναν οι ναύαρχοί του διατηρώντας την ακμή της όλη την περίοδο των επιγόνων του Μ.Αλεξάνδρου..Εξακολούθησε να είναι οικονομικό,πνευματικό και κοσμοπολίτικο κέντρο στους Ελληνιστικούς χρόνους και την ίδια αίγλη είχε στα χρόνια της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας που διήρεσε την Μακεδονία σε τέσσερες μερίδες και η Αμφίπολη ήταν η πρωτεύουσα της πρώτης μερίδας…την ίδια αίγλη είχε και στους πρώτους αιώνες της Βυζαντινής αυτοκρατορίας(αναφέρεται ως έδρα Επισκοπής το 692 μ.χ) κι΄αυτό δείχνουν και τα πλούσια αρχαιολογικά ευρήματα..Δηλαδή με δυό λόγια η Αμφίπολη ήταν για 1.200 χρόνια περίπου ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα Ελληνισμού με ιδιαίτερη ακμή στα χρόνια των Μακεδόνων Βασιλέων..
Από όλη αυτή την ιστορία η κ.Μενδώνη με τις ατυχείς δηλώσεις της θυμήθηκε τα πρώτα 13 χρόνια που λειτούργησε ως Αθηναϊκή αποικία… ίσως για να διορθώσει τα διεθνή ΜΜΕ που μίλησαν για “Ελληνικό τύμβο” σε Μακεδονική πόλη η για “Μακεδονικό Ελληνισμό” και πιθανόν γιατί λυπήθηκε τα Σκόπια που αισθάνονται αμηχανία όταν ακούνε τα διεθνή ΜΜΕ να μιλούν για μοναδικό Ελληνικό μνημείο..σε πόλη της αρχαίας Μακεδονίας…….Δυστυχώς από ότι φαίνεται κάποιοι αξιωματούχοι της “Αθηνοκεντρικής “εξουσίας είναι κοντόφθαλμοι….Προς το παρόν ας μην πούμε τίποτα άλλο.
By continuing to use the site, you agree to the use of cookies. more information
The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.
Εγώ, ο Imperator Caesar Augustus Divi Filius, και ο Μέγας Αλέξανδρος, δεν φοβόμασταν τίποτα περισσότερο από τη σημασία των οιωνών και των χρησμών. Δεν είναι παράδοξο; Αρκούσε ένα νεύμα, μια αράδα που τραβούσε το χέρι μας με την πένα, και λαοί πέθαιναν, χώρες καίγονταν και ποταμοί άλλαζαν τη ροή τους. Και όμως, αρκούσε ένας ξαφνικός κεραυνός για να κρυφτώ στο μανδύα μου, ενώ ο Αλέξανδρος έπιανε την κούπα του. Ο Αλέξανδρος είχε γύρω του άνδρες από τη Βαβυλώνα, εγώ από την Αίγυπτο, γιατί πιστεύω στα αστέρια, δεν γνωρίζω όμως τους νόμους που με τόση σοφία καθορίζουν την τροχιά τους. Και αν για εκείνον το σημάδι ήταν μια πηγή, που ξαφνικά ανάβλυσε νερό στο σημείο που είχε στήσει η σκηνή του, στο δρόμο του για την Ινδία, για εμένα ήταν ένα περιστέρι που με διαβεβαίωσε ότι θα επιστρέψω υγιής. Οι δύο οιωνοί είπαν την αλήθεια, πρέπει να ομολογήσω, γιατί εκείνη την εποχή υπήρχε μεγάλη εκμετάλλευση και σύγχυση γύρω από την εξήγηση των σημείων που έστελναν οι θεοί….
![Ετσι βρέθηκε ο σκελετός του αρχαίου νεκρού στην Αμφίπολη [εικόνες]](http://www.iefimerida.gr/sites/default/files/styles/708x320/public/skeletos-708.png?itok=1GyyTivv)
